Yargılamak Yok; Burada Özgürüz: Filial Terapi Nedir ?

filial terapi nedir, filial terapi, filial terapi nasıl uygulanır, filial terapi eğitimi, filial terapi ne demek, çocuk merkezli oyun terapisi

Yargılamak Yok; Burada Özgürüz: Filial Terapi Nedir ?
19 Ağustos 2017 Cumartesi 22:19

Değişen dünyayla çocuklardan çaldığımız, bu sebeple çoğalan problemlerine yine onunla çare aradığımız bir güçtür ‘oyun’. Çocuğun gelişiminde büyük bir öneme sahip olmakla birlikteterapötik yani iyileştirici işleve de sahiptir. Oyun terapisi ise kuramsal bir temele dayanan, çocuğun problemlerine çözüm üretmek ve gelişimini desteklemek amacıyla oyunun gücünü araç olarak kullanan çağdaş terapi yaklaşımıdır (Schaefer, 2017).

Oyun terapisi farklı kuramsal çerçevelerle karşımıza çıkmaktadır. Bu yazımda oyun terapisi ve aile terapisini temel alan “filial terapi (FT)” yi inceleyeceğiz.

Peki Nedir Filial Terapi?

Latince kökenli filial kelimesi kız çocuk, erkek çocuk, ebeveyn- çocuk anlamına gelmektedir. Filialterapi ebeveyn ve çocuk ilişkisini güçlendirmek için çalışan, problemlerle başa çıkmak için ebeveynlere rehberlik eden ve koşulsuz kabul,özgürlük, samimiyet ortamı üzerinde şekillenen terapi çeşididir.

Dr. Bernard ve Louis Guerney’ nin geliştirdiği ve günümüzde fazlaca tercih edilen oyun terapilerinden olan filialterapi; problemin derecesine, ebeveyn ve çocukların bireysel özelliklerine (direnç, empati becerisi vb.) göre değişmekle beraber 10- 20 seans sürmektedir.

FT, 2,5 ve 12 yaş çocuklarında etkili olmakla birlikte birçok kültüre, aile yaşantısına, yaşa uyarlanabilirliği ve uygulanabilirliği yüksek bir terapi yöntemidir. Bunun 3 nedeni vardır:

1) Oyun evrenseldir ve her çocuk kültürel imkanları el verdiği takdirde oyun oynar.

2) Aile; yapısı, kuralları vb. farklılık gösterse de dünyanın her yerinde olan bir yapıdır.

3) Ebeveynler, çocukları hakkında bilgi edinebileceğimiz vazgeçilmez kaynaklardır. FT, ailelerin özgün yaşayışlarını kabul eder ve aileler bağlamında kendine birbirinden farklı yol haritaları çizer (Schaefer, 2017).

Kuramlarla Filial Terapi

FT, temelde 4 kuramın birlikte kullanılmasına dayanır. Bunlar:

- Çocuk merkezli oyun terapisi (ÇMOT) : FT, ÇMOT gibi ilişkilerin geliştirilmesini amaçlamaktadır.Ancak ÇMOT gibi terapist ve çocuk arasındaki ilişki üzerine değil ebeveyn ve çocuk üzerine yoğunlaşmıştır. FT’ nin kalıcı ve etkili olmasının nedeni ÇMOT terapisinde de olduğu gibi çocuğa ve ebeveyne sağladığı özgür ortam, çocuğun bu özgür ortam içinde ebeveynlerinin de olduğunu hissettiği duygusal güvenlik hissi ve aile fertlerinin birbirini koşulsuz olarak kabul etmesidir (Tortamış Özkaya, 2015).

- Bağlanma kuramı:Ebeveyn- çocuk ilişkisinin temelinde bağlanma kuramı vardır. FT de oyunu, çocuğun ebeveyniyle güvenli bağlanması için kullanır. Ebeveynler terapi ortamında çocuklarının dilinden konuşmayı ve ne hissettiklerini doğru bir şekilde anlamayı ve karşılaştıkları problemlere çözümler üretmeyi öğrenirler.

- Aile sistemleri kuramı: Bu kuramın varsayımı, ‘ailenin herhangi bir üyesinin yaşadığı sorunun diğer aile fertlerinin de hayatını etkilediğidir’ (Tortamış Özkaya, 2015). Bu varsayımdan hareketle aile fertlerini bir masaya veya domino taşlarına benzetmemin yerinde olacağını düşünüyorum. Nasıl masanın bir ayağı olmadığında masanın kullanımında aksaklıklar yaşanırsa aile fertlerinden biri problem yaşadığında da diğer aile fertleri bundan etkilenir. Aynı şekilde domino taşlarından birinin devrilmesi diğerlerini de etkiler. FT’ nin amacı bu problemlerin, aksaklıkların giderilmesini sağlamak değil iletişimi, ilişkileri kuvvetlendirmeye çalışmaktır.

- Bilişsel davranışçı yaklaşımlar: FT’ nin bir başka amacı da ailelerin problemleri çözme becerilerini geliştirmek için onları eğitmektir. FT’ de ebeveynler sürece aktif bir şekilde katılırlar. Terapist süreç hakkında ebeveynleri bilgilendirir, oyun seanslarından sonra onlarla tartışma ortamı oluşturur, bu süreci başaracakları konusunda onları cesaretlendirir, ödüllendirir ve doğru davranışlarını pekiştirir; ki bilişsel davranışçı teknikler bu noktada terapistlere azımsanamayacak faydalar sağlar.

Filial Terapinin Uygulama Alanları

 Filialterapi, geniş bir uygulama yelpazesine sahiptir. “ FT her durum karşısında kullanılabilir.” diye bir genelleme mümkün olmasa da  birçok problemde etkili olduğu araştırmalar sonucu gözlenmiştir. FT’ ninbaşarılı olduğu uygulama alanlarını şu şekilde sıralayabiliriz:

 - kaygı

 - davranış bozuklukları

 - saldırganlık

 - obsesif kompulsif bozukluklar

 - aile içi şiddet

 - yas, kayıp (Schafer, 2017, s.162).

Terapi Süreci

FT’ de terapist ebeveynlere etkili ebeveyn olma, çocuklarının dilinden konuşma gibi çeşitli beceriler öğretir. Bu beceriler 4 başlık altında toplanmıştır.

Terapist ebeveynlere, oyun seanslarına başlarken ve seansları bitirirken süreci çocuklarına anlatmaları için yönergeler verir (1. Yapılandırma becerisi). Ebeveynler oyun seansları sırasında çocuklarının duygularına, davranışlarına dikkat etmeyi öğrenir. Bu süreçte ebeveynler müdahaleci ve yargılayıcı olmamaya dikkat ederler. Bu şekilde çocuklar kendilerini daha değerli ve önemli hisseder (2. Empatik dinleme becerisi). Çocuklar ebeveynleriyle hayali oyunlar oynar. Buna –miş gibi oyunu da denebilir. Bu beceri ebeveynlerin çocuklarını kabul ediciliğini ortaya koyar ve çocuk veya ebeveynler için tehlikeli bir durum teşkil etmediği sürece ebeveynler çocuklarının yönlendirmelerine uymayı öğrenirler(3. Çocuk merkezli hayali oyun). Elbette ki terapi ortamının özgür olması demek çocuklarının her şeyi istedikleri gibi yapacakları anlamına gelmez. Ebeveynler tehlike yaratabilecek herhangi bir durumda kararlı bir şekilde sınır koyabilme becerisine sahip olmalıdır. Ancak bu sınır çocuğu engelleme ve reddetme şeklinde olmamalıdır. Ebeveynler, çocuğun talep ettiği davranışın uygun olmadığını anlatmalı, ancak çocuklarına onu anladıklarını hissettirmelidir (4. Sınır çizme).

Bu beceriler öncelikle terapist ve ebeveynin alıştırma yapmasıyla kazandırılır. Terapist ebeveynlere becerileri anlatır, uygulamalı olarak gösterir ve geribildirimlerde bulunur. Eğitim aşamasından sonra süpervizyon eşliğinde çocukla gerçek oyun seansları yürütülür, bu aşamayı evde yürütülen oyun seansları ve ebeveynlerin kazandıkları becerileri günlük hayatta kullanmalarını sağlayan genelleştirmeve sonlandırma aşaması takip eder (Tortamış Özkaya, 2015).

Kaynakça:

Schaefer, C. E. (2017). Oyun terapisinin temelleri. (B. Tortamış Özkaya, Çev.). Ankara: Nobel Akademik Yayıncılık.

Tortamış Özkaya, B. (2015). Ebeveyn çocuk ilişkisi üzerine odaklanan bir oyun terapisi yaklaşımı: filialterapi. Psikiyatride Güncel Yaklaşımlar,7(2), 208- 220. doi: 10.5455/cap.20140825122141

Feyza SALI

Marmara Üniversitesi - Psikolojik Danışmanlık ve Rehberlik Bölümü/4. Sınıf


İlgili Galeriler
Yorum Ekle
İsim
Yorumunuz onaylanmak üzere yöneticiye iletilmiştir.×
Dikkat! Suç teşkil edecek, yasadışı, tehditkar, rahatsız edici, hakaret ve küfür içeren, aşağılayıcı, küçük düşürücü, kaba, müstehcen, ahlaka aykırı, kişilik haklarına zarar verici ya da benzeri niteliklerde içeriklerden doğan her türlü mali, hukuki, cezai, idari sorumluluk içeriği gönderen Üye/Üyeler’e aittir.