Psikolojik Danışmada Terapötik Beceriler: Teşvik Sanatı

asgari düzeyde teşvik, asgari düzeyde teşvik nedir, psikolojik danışmada asgari düzeyde teşvik, asgari düzeyde teşvik örnekleri

Psikolojik Danışmada Terapötik Beceriler: Teşvik Sanatı
11 Temmuz 2017 Salı 15:50

Teşvik kelimesi ‘isteklendirme, yüreklendirme’ anlamlarına gelir. Günlük yaşantımızdan ‘teşvik etme’ ilgili örnekler verebiliriz. Bir ailenin, çocuklarının çabası karşısında “Aferin, çok daha iyisini yapabilirsin.” veya “ Harika bir iş çıkarmışsın, bunu devam ettirmelisin.” şeklindeki ifadeleri birer teşvik örneğidir. Ya da bir öğretmenin, öğrencisine söylediği “Biraz daha çabalarsan başarabileceğine inanıyorum.” cümlesi aynı şekilde bir teşvik örneğidir. Tahmin edileceği üzere bireyler teşvik edilmeye ihtiyaç duyarlar. Çünkü teşvik edilen bireyler daha istekli ve hevesli olur, yapacağı işe dört kolla sarılır ve başarısızlıkları karşısında hemen pes etmezler. Teşvik edilen bireyler onları destekleyen birilerinin olduğunun farkındadır ve bu onları yüreklendirir.

Psikolojik danışma sürecinde “teşvik” ise şöyle açıklanabilir: Danışanların, yardım süreci boyunca herhangi bir konu ile ilgili daha serbest ve somut bir şekilde konuşmalarına yardımcı olan yani; kendilerini açma ve keşfetme sürecinde onları yüreklendiren, sözlü ve sözsüz taktiklerdir.

Sözlü ve Sözsüz Teşvikler

 Sözsüz Teşvikler: Beden hareketleri, jestler, göz hareketleri, baş sallamalar…

 Sözlü ve Sesli Teşvikler: “Hımm, hı-hı, tabi ki, evet, anlıyorum, ah, tamam, ooo” gibi tepkilerdir. Bu tepkiler, danışanın söylediklerini tekrar  gözden geçirmesine yardımcı olabilir.

 Teşvikler asla “ana yemek” olmamalıdır. Terapötik diyaloğa sadece “çeşni” olarak katılırlar (Egan, 2011).

 Çeşitli Teşvik Türleri:

 Cümleler:

Daha fazla netliğe ihtiyaç duyulduğunda kullanılan ifadelerdir. Örneğin: “Onunla bu konu hakkında konuşmak isteyip istemediğiniz benim için hala net değil.”  veya “ Niyetinizin ne olduğunu anladığımdan emin değilim.” Bu tür cümleler; söylemek istediği şeyi bir türlü söyleyemediği durumlarda danışanı suçlamadan, sorumluluğu onun üzerine yükler.

Ricalar:

Teşvikler, daha fazla bilgi veya netlik elde etmek adına “rica” şeklinde de kullanılabilirler. Eşinin ailesi ile birlikte yaşayan bir danışana: “Evin kalabalık olduğunu söylerken neyi kastettiğinizi anlatın bana” Danışan şu şekilde yanıt verir : “Eşim ve eşimin annesiyle ayrı ayrı bir sorunum yok fakat üçümüz bir araya geldiğimizde rahatsız edici bir ortam oluyor.” Burada danışman, konuyu danışanın asıl rahatsız olduğu noktaya çekmiştir ve süreci ilerletmiştir. Ricalar kullanılırken “emir cümlesi” şeklinde olmamasına dikkat edilmelidir. Ses tonu, jest ve mimiklerle ricalar yumuşatılmalıdır.

Sorular:

En yaygın teşvik türü ‘dolaysız sorulardır’ diyebiliriz. “Sinirlenince nasıl tepki verirsiniz? “Sizi karar vermekten alıkoyan ne?” gibi sorular buna örnektir.

Sorular kullanılırken etkin bir biçimde kullanılmasına özen gösterilmelidir. Bunun için danışmanlar çok fazla soru sormamalıdır; çünkü danışan kendisini sorguya çekiliyormuş gibi hissedebilir ve bunun sürece hiçbir faydası olmaz. Ayrıca danışman, soru sorarken mutlaka açık uçlu soruları tercih etmelidir. Yani danışanın tek kelime yanıtlar vermesini engelleyecek sorulardan kaçınılmalıdır (Egan, 2014).

Teşvik Kullanımı için Kılavuz Kurallar:

1-Teşvikler; danışanların terapötik diyaloğa mümkün olduğunca katılmalarını sağlamak için kullanılır.

2- Teşvikler; isteksiz davranan, kendine güveni kısıtlı olan danışanların kendilerini açma sürecinde onlara yardımcı olmak için kullanılır.

3- Teşvikler; danışanların bakış açılarını, niyetlerini, önerilerini, duygularını ve kararlarını keşfetmek ve netleştirmek için kullanılır.

4- Teşvikler; danışanların resmin eksik parçalarını tamamlamalarına yardım etmek için kullanılır.

5- Teşvikler; danışanın problemli durumu ile fırsatları hakkında dengeli bir görüş edinmesi için kullanılır.

6- Teşvikler;danışanların yardım sürecinin daha kazançlı aşamalarına geçmelerini sağlamak için kullanılır.

7- Teşvikler; danışanları sorgulamak ve kendilerini sorgulamalarını sağlamak için kullanılır.

8- Son olarak teşvikler, empatinin ruhuna uygun bir şekilde kullanılmalıdır (Egan,2011).

Kaynakça:

Egan, G. (2011). Psikolojik danışma becerileri (1) (Ö. Yüksel, çev.).İstanbul: Kaknüs

Egan, G. (2014). Danışma becerileri üzerine alıştırmalar (1) (M. Baturay, çev.).İstanbul: Kaknüs

Yelda ÖZDEMİR

Marmara Üniversitesi -  Psikolojik Danışmanlık ve Rehberlik Bölümü / 3.sınıf


İlgili Galeriler
Yorum Ekle
İsim
Yorumunuz onaylanmak üzere yöneticiye iletilmiştir.×
Dikkat! Suç teşkil edecek, yasadışı, tehditkar, rahatsız edici, hakaret ve küfür içeren, aşağılayıcı, küçük düşürücü, kaba, müstehcen, ahlaka aykırı, kişilik haklarına zarar verici ya da benzeri niteliklerde içeriklerden doğan her türlü mali, hukuki, cezai, idari sorumluluk içeriği gönderen Üye/Üyeler’e aittir.