Mizah ve Psikoterapi Bir Arada: Provokatif Terapi Nedir?

provokatif terapi, provokatif terapi nedir, provokatif terapide teknikler, frank farrelly, jeff brandsma, terapide mizah, provokatif terapi teknikleri

Mizah ve Psikoterapi Bir Arada: Provokatif Terapi Nedir?
13 Ağustos 2017 Pazar 10:32

Günümüzde, geleneksel terapi yöntemlerinin yanı sıra postmodern ve kısa süreli terapiler oldukça kullanılmakta ve ilgi çekmektedir. Frank Farrelly ve Jeff Brandsma tarafından geliştirilen provokatif terapi, Türkçe literatürde pek yer bulamasa da uluslararası alanda “mitleri yıkmayı başarabilmiş” postmodern bir terapi olarak karşımıza çıkıyor. Peki nasıl?

Provokatif Terapi mizah ve ters psikolojiden yola çıkarak danışanın kendi sorun çözme potansiyeline vurgu yapan bir terapi yöntemidir. Bir düşünün; danışanın keyifli vakit geçirdiği, problemlerine güldüğü ve gerçek üstü çözümlerin üretildiği bir terapi ortamı…

Psikoterapide mizahın olumlu etkileri olduğuna dair birçok yayın bulunmaktadır fakat bir teknik olarak mizahın kullanımı pek de yaygın değildir (Banmen, 1982). Bakalım, mizahın bir terapi yöntemi olarak kullanıldığı Provokatif Terapi nasıl ortaya çıktı?

Provokatif Terapi Nasıl Ortaya Çıktı?

Frank Farrelly, bir psikiyatri hastanesinde danışmanlık yaptığı dönemlerde bir danışanıyla 92. görüşmesini gerçekleştirmektedir veo zamana kadar danışanın mevcut problemiyle ilgili herhangi bir gelişim gözlemleyememiştir. Farrelly, hastasına probleminin herhangi bir çözümünün mevcut olmadığını söylemiştir fakat danışanı ise bir çözüm olabileceği konusunda oldukça ısrar etmektedir. Farrelly, her şeyi denediklerini söylediği halde danışan bunu kabul etmemektedir. Tüm bunlar üzerine danışan; kendi çözümlerini üretir, bunları uygular ve bir daha dönmemek üzere hastaneden ayrılır. (İzgiman, 2014). Bu yaşanılan olaydan ilham alan Farrelly için Provokatif Terapinin ilk adımları atılmış ve hatta ilk tekniği belirlenmiş olur. “Sorununuz için herhangi bir çözüm yok.”

Provokatif Terapi Neyi Hedefler?

Provokatif Terapinin amacı danışanın yaşadığı problemlere gülebilmesini sağlamaktır. Hatta danışan gülmüyorsa yapılan terapinin Provokatif Terapi olduğu söylenemez. Terapide danışmanın, danışan ile kuracağı iletişim esnasında “eski bir dostu ile konuşuyormuş gibi” düşünmesi yardımcı olabilir çünkü danışan ancak böyle bir ortamda mizah maskesini takabilir.

Provokatif olabilme kavramı akla gelenin aksine saldırgan olma veya danışanla dalga geçmek demek değildir. Provokatif Terapi şunu savunur: Her problemin bir trajedi kısmı vardır ve danışan daha çok buraya odaklanır. Ancak terapist,trajedi kısmının yanına mizah kısmını da ekleyebilirse problemleri ve yaşamı daha bütünsel bir şekilde yansıtmayı başarmış olur. Bu sayede kişi probleme bağlanmak yerine probleme gülebilecek konuma gelir.

Provokatif terapinin savunduğu bir diğer şey ise şudur: Çoğu durumda problemlerimizin ne olduğunu, neyin yanlış olduğunu bildiğimiz halde o şeyi yapmayı sürdürürüz hatta bazen çözümün ne olduğunu bile biliyor olabiliriz ancak harekete geçemeyiz. İşte Provokatif Terapi danışanı, sorunları karşısında harekete geçebilmesi için eğlenceli ve kolay bir biçimde destekleyebilir.

Bu terapi yönteminde çözüm danışanın kendisidir; danışman, ters psikoloji ve mizah kullanarak danışanda tam tersini yapma isteğini uyandırmaya çalışır fakat bunu yaparken danışman sıcak ve samimi olmalı; danışana, yanında olduğunu hissettirmelidir.

Terapinin diğer bir önemli noktası ise şudur: “Ne söylediğimizden daha çok nasıl söylediğimiz önem taşır.” Terapi esnasında verilen mesajlar söyleniş bakımından oldukça orijinal olmalıdır. Provokatif terapiesnasında verilecek mesajlarda kullanılan dil, sokak dili veya argo bir dil olabilir (Farrelly ve diğerleri, 1974).

Provokatif Terapide Kullanılan Teknikler Nelerdir?

Provokatif terapi teknikleri genellikledanışanı kışkırtma amacı taşır. Fakat bu tekniklerin tamamının terapi esnasında kullanılması zorunlu değildir. Teknikler, danışana göre seçilebilir. Beş başlık altında inceleyebileceğimiz teknikleri aşağıda bulabilirsiniz.

Sürekli Kullanılan Teknikler:

Fiziksel Temas Kur, Şakacı Bir Ses Tonu Kullan, Sözsüz Ayna Ol, Anekdotlar Kullan, Dikkatini Tamamen Danışana Ver, Danışana Yardım Etme, Seansın Akışını Takip Etme, Uygun Davranışları Kışkırttığını Unutma

Durumsal Kullanılan Teknikler:

Duygunun Peşinden Git, Renk Körlüğü, Güçlü Sözsüz Tepkileri Danışana İfade Et, Netleştirmesini İste, Travmatik Durumlarda Ciddi Davran, Duygudurum Tutarsızlığını Yansıt

Genel Provokatif Teknikler:

Danışanın Sözünü Kes, Danışanı Taklit Et, Danışanın Güçlü ve Zayıf Yanlarını Yanlış Yorumla, Gelişimi Göz Ardı Et ve Yalanla, Başkalarından Aldığı Geribildirimi Küçümse, Önemli Cümleleri Tekrar Ettir, Canlandırmaları Kullan

Provokatif Terapide Problem Cümlelerine Yaklaşımda Kullanılan Teknikler:

Bunun Neresi Kötü?, İmkânsız Çözümler Öner, Danışanın Problemini Minimize Et, Danışanın Problemini Maksimize Et, Danışanın Bir Özelliğini Aşırı Kullan ve Problemi Yok Say, Danışanın Yaşadığı Güçlükler İçin Hayatı Suçla, Danışanı Suçla, Danışanın Yaklaşım Tarzını İfade Et, Her şeyi Açıklamak İçin Tek Bir Hipotez Kullan, Gülme Moduna Gir

Stratejik Örüntüler:

Hayatı ve Danışanı Suçlama Arasında Git-Gel/Pinpon Oyna, Taraf Tut, Danışandan Daha İlginç Olmasını İste, Danışandan Daha Çılgın Ol

Provokatif terapi, her konuya uygun olamayacağı gibi; konuya uygun olduğu halde her danışana uygun olamayabilir. Bu terapi yöntemi çocuklar, ergenler ve gençlerde daha etkili olabilir. Kısa süreli bir terapi tekniği olan Provokatif Terapi yaklaşık dört oturum sürer ve bir diğer olumlu tarafı ise danışanların direnç oluşturmalarını neredeyse imkânsız hale getirir.

Kaynakça:

İzgiman, S. (2014). Provokatif terapi. A.N. Canel, (Ed.), Terapide yeni ufuklar-Iiçinde (171-188). İstanbul: Pinhan.

Farrelly, F., Brandsma, J. M., & McMahon, I. (1974). Provocative therapy. Shields Publishing Company.

Banmen, J. (1982). The use of humour in psychotherapy. International Journal for the Advancement of Counselling, 5(2), 81-86.

Yelda ÖZDEMİR

Marmara Üniversitesi -  Psikolojik Danışmanlık ve Rehberlik Bölümü/ 4.sınıf


İlgili Galeriler
Yorum Ekle
İsim
Yorumunuz onaylanmak üzere yöneticiye iletilmiştir.×
Dikkat! Suç teşkil edecek, yasadışı, tehditkar, rahatsız edici, hakaret ve küfür içeren, aşağılayıcı, küçük düşürücü, kaba, müstehcen, ahlaka aykırı, kişilik haklarına zarar verici ya da benzeri niteliklerde içeriklerden doğan her türlü mali, hukuki, cezai, idari sorumluluk içeriği gönderen Üye/Üyeler’e aittir.