Plasebo Etkisi Nedir?

plasebo etkisi nedir, plasebo efekt, plasebo etkisi psikoloji, plasebo nosebo, plasebo etkisi sosyal psikoloji, plasebo etkisi kendini gerçekleştiren kehanet

Plasebo Etkisi Nedir?
05 Mart 2017 Pazar 19:54

Reçetelere yazılmayan ama en etkili sonuçları veren ilaçlar aslında beynimizin başarısından başka bir şey değildir. En basitinden karnı ağrıyan bir çocuğa ilaç diye verilen bir şekerin iyileştirici etkisine büyük ihtimal şahit olmuşsunuzdur. Aslında durum yalnızca çocuklarda böyle değildir. Bunun çocuklar için basit bir kandırmaca olduğunu düşünmek çok büyük bir yanılgı olur. Yetişkinler için de bir şeker, ona yüklenen beklentilere göre vücutta glikoza dönüşmenin çok ötesinde etkilere sahip olabilir.

Farmakolojik olarak bir etkiye sahip olmayan ilaçların insan vücudunda olumlu yönde etkiler göstermesi Plasebo etkisi olarak bilinmektedir. Sözlük anlamı olarak ‘memnun etme/memnun edeceğim, hoşnutluk/hoşnut edeceğim’ ifadelerini karşılamaktadır. Tam olarak bu mekanizma bilinmese de insanın kendisine bulunduğu telkinler, ilaca yüklediği beklentiler, iyileşeceğine olan inancı plasebo etkisini ortaya çıkartmaktadır. Özellikle 1955’te Henry Beecher tarafından yapılan çalışmalar sonucunda plasebo etkisine özel bir ilgi oluşmuştur. Beecher yaptığı araştırmalar doğrultusunda yayınladığı ‘Plasebonun Gücü’ adlı makalesinde göstermiştir ki tedavi sürecinin ciddi bir payı plesebo etkisine dayanmaktadır (Özdemir ve Süheyla, 2013). Hastalara ilaç niyetine verilerek uygulandığında %30-35’e varan bir düzeltici etkisi olduğu ortaya atılmıştır (Özbek, 2014). İyileşmek için ortaya koyulan inanç ve telkin beden - zihin etkileşimini harekete geçirmektedir.

Beyin bireyin düşünceleri sonucunda ortaya çıkan inançların doğrultusunda çalışmaktadır. Şöyle ki beyine verilen şartlanma hangi yöndeyse beyin de bunu kanıtlamak için çalışmaya başlar. Eğer ‘‘ben güçlüyüm, ben iyiyim, ben başarabilirim’’ sinyalleri beyine giderse bu mükemmel yapı sizi haklı çıkartmak için var gücüyle çalışacaktır. ‘Yaratmanın başlangıcıdır düş gücü… Dilediğinizi düşler, düşlediğinizi amaçlar, amaçladığınızı yaratırsınız sonuçta.’  demiştir Bernard Shaw. Günümüzde de şahit olduğumuz çaresiz hastalıklardan dönen hastaların çoğunda en önemli etken iyileşecek olmasına inanmaktır.

Ayrıca plaseboya yanıt veren olumlu etkilerini devreye geçirmeyi başaran kişilerin genellikle çevrelerine daha duyarlı, uyarıcılara açık, olumlu telkine yatkın özelliklere sahip olduğu bilinmektedir. Plaseboya yanıt vermeyen kişilerin ise çevrelerine daha kapalı, güven sorunları yaşayan, kuşkucu özelliklere sahip olduğu bilinmektedir (Ertaş ve Tuğlular,1991).

Diğer taraftan plasebo’nun aktif ilaçların etkilerini taklit etmesi söz konusuyken aynı şekilde bir ilacın yan etkileri gibi yan etkilerini görmek de mümkündür. Bu duruma da ‘plasebo’ nun tersini ifade eden ‘nosebo’ denmektedir. Nosebo ise kelime olarak ‘zarar vermek/zarar vereceğim’ anlamına gelmektedir. Deri kaşıntısı, baş ağrısı, mide bulantısı gibi çeşitli yan etkiler süreç içerisinde gözlenmektedir (Ertaş ve Tuğlular,1991).

Kaynakça:

ÖZDEMİR, S., & Süheyla, Ü. (2013). Dermatolojide telkinle tedavi. Turkiye Klinikleri Journal of Dermatology Special Topics6(1), 42.

Özbek, H. (2014). Plesebo. Sağlık Düşüncesi ve Tıp Kültürü Dergisi, 30. sayı, s: 48-51

Ertaş, M., & Tuğlular, I. (1991). Plasebo-Nosebo. Klinik Psikofarmakoloji Bülteni1(3).

Büşra AKSOY

İstanbul Sabahattin Zaim Üniversitesi - Psikolojik Danışmanlık ve Rehberlik Bölümü/3.sınıf


İlgili Galeriler
Yorum Ekle
İsim
Yorumunuz onaylanmak üzere yöneticiye iletilmiştir.×
Dikkat! Suç teşkil edecek, yasadışı, tehditkar, rahatsız edici, hakaret ve küfür içeren, aşağılayıcı, küçük düşürücü, kaba, müstehcen, ahlaka aykırı, kişilik haklarına zarar verici ya da benzeri niteliklerde içeriklerden doğan her türlü mali, hukuki, cezai, idari sorumluluk içeriği gönderen Üye/Üyeler’e aittir.