Bipolar ve Borderline Kişilik Bozukluğu Arasındaki Benzerlikler ve Farklılıklar

bipolar bozukluk ve borderline kişilik bozukluğu arası farklılıklar, bipolar ve borderlinearası benzerlikler, bipolar ve borderline ayırt edici tanı kriterleri

Bipolar ve Borderline Kişilik Bozukluğu Arasındaki Benzerlikler ve Farklılıklar
08 Haziran 2017 Perşembe 22:56

Borderline kişilik bozukluğu ve bipolar bozukluğun ayırıcı tanılarını belirlemek zordur ve hala tartışılmaya devam eden bir süreç yaşanmaktadır. İki hastalığın ortak tanı kriterlerinin yanında ayırıcı tanı kriterlerini özellikle ele almamak iki hastalığı ayırt etmekte ve tanı koymakta zorluğa neden olur. Bipolar bozuklukla borderline kişilik bozukluğunun birlikte görülme (komorbid) oranının (%41) yüksek olmasıda tanı koymayı zorlayan etkenlere örnek olarak gösterilebilir. İki hastalığın ortak tanı kriterlerinin olmasına karşın aralarındaki bağlantı istikrarlı değildir.

Oldukça yaygın olan duygudurum bozuklukları bireyler arası iletişimi aynı zamanda kişilerin sosyal yaşamını da önemli ölçüde etkilemektedir (Okan İbilioğlu ve Çayköylü, 2011). Bir duygudurum bozukluğu olan bipolar bozukluk, depresif ataklara eşlik eden hipomanik ve/veya manik ataklarla karakterizedir (mooddisorder). Ataklarla seyreden hastalığın tam ya da tamamına yakın remisyon (iyilik) dönemleri görülür. Hastalığın tipine ya da seyrine göre değişebilen remisyon dönemlerinin süresi hastaya göre değişebilir. Borderline kişilik bozukluğu Dsm-IV tanı ölçütlerinde değişken duygulanım, duygu durumundaki tutarsızlıklarla seyreden bir B kümesi kişilik bozukluğudur (Taymur ve Türkçapar, 2012).       

Borderline kişilik bozukluğunun ve bipolar bozukluğun tedavisinde duygudurum düzenleyicileri kullanılır (Belli, Ural ve Akbudak, 2013). İlaç tedavisi ve psikoterapi tedavi sıralaması açısından iki hastalık temel farklılık gösterir. Bipolar bozuklukta ilaç tedavisi psikoterapiden önce gelmekteyken, borderline kişilik bozukluğunda psikoterapi ilaç tedavisinden önce gerçekleşmektedir. Çünkü bir kişilik bozukluğu olması sebebiyle kişilerarası ilişki kurmakta zorlanan borderline kişilik bozukluğunun temelinde çocukluk çağı cinsel travmalar önemli ölçüde yer tutar. Yapılan araştırmalarda borderline kişilik bozukluğu tanısı alan  yetişkinlerin utanma, suçluluk duyma, aşırı bağlanma ve kendini yaralama gibi tanı kriterleri, çocukluk çağında cinsel istimara uğrama sebebiyle açıklanır (Arslan, Karlıdağ, Alparslan, Tamam ve Ünal, 1977).

Bipolar bozukluk ve borderline kişilik bozukluğu arasındaki temel iki benzerlik mizaç dalgalanmaları ve dürtüselliktir. Bipolar bozukluk tanısı alan kişinin sosyal hayatı ataklara bağlı olup ataklar da psikososyal işlevlerin durumuna göre değişkenlik gösteririr (Kara Özer, Uluşahin ve Kabakçı, 2001). Depresyon ve mani atakları ile seyreden bipolar bozukluğun mani dönemlerinde dürtüsellik yoğun olarak görülmektedir. Bipolar bozukluk spektrumunun bir köşesinde afektif (duygusal) mizaç bulunur (Kesebir, Vahip, Akdeniz ve Yüncü, 2005). Borderline kişilik bozukluğunun en az iki alanda dürtüselliğe sahip olduğu Dsm-IV  tanı kriterlerinde yer alır. Bu dürtüselliklere para harcama, tehlikeli araba sürüşleri, cinsellik ve tıkanırcasına yeme örnek verilebilir. Dürtüleri kontrol edememe, otokontrol sağlayamama, problemlerle başa çıkamama, kendini cezalandırma, özkıyım ve intikam alma gibi cinsel istismar sonucu ortaya çıkan belirtiler borderline kişilik bozukluğuna sahip bireylerde de doğal olarak gözlenmektedir (Aksoy ve Ögel, 2003).

Yapılan araştırmalar sonucu toplumun %1’ini etkileyen bipolar bozukluğun temelinde genetik faktörlerin etkili olduğu belirlenmiştir (Arısoy ve Oral, 2009). Temel farklılıklar olarak ele alacağımız kalıtsallık koşulunu bipolar bozukluk sağlamaktadır. Borderline kişilik bozukluğunun kalıtsal olduğuna dair bir kanıt gözlenmemiştir. Gelişim boyunca yaşanan travmalarborderline kişilik bozukluğunda fazla bulunmuştur. Bipolar bozukluk tanısı belirtilerinde mevsimsellik önemli bir kriterdir (Vahip, 2004). Mevsimselliğin ortaya çıkardığı dönemsel duygudurum geçişleri uzun sürelidir fakat borderline kişilik bozukluğu tanısı alan bireylerdeki duygudurum geçişleri anidir. Aşırı büyütmeyle aşırı kötüleme arasında gidip gelmeyle gergin tutarsız ilişkiler ortaya çıkar. Kendine zarar verme davranışı ve özkıyım girişimleri borderline kişilik bozukluğunda daha fazla bulunmuştur. Her iki hastalıkta da zihinsel işlevlerde farklılık tespit edilmiştir. Borderline kişilik bozukluğunda karmaşık problemleri çözümleme işlemi kişiyi zorlarken, bipolarbozuklukta  planlama, düzenleme işlevlerinde  kişinin zorlandığı bulunmuştur.

Kaynakça:

Aksoy A. & Ögel K. (2003). Kendine Zarar Verme Davranışı. Anadolu Psikiyatri Dergisi. 4, 226-236.

Arısoy Ö.& Oral T. (2009). Bipolar Bozuklukla İlgili Genetik Araştırmalar: Bir Gözden Geçirme. Türk Psikiyatri Dergisi. 20(3), 282-293.

Arslan H., Karlıdağ R., Alparslan N., Tamam L. & Ünal M. (1977). Borderline kişilik bozukluğunda örseleyici çocukluk yaşantılar ve ruhsal bulgular. şünen Adam. 10 (3), 33-39.

Belli H., Ural C. &Akbudak M. (2013). “Borderline” kişilik bozukluğu: Duygudurum  dengeleyicilerinin tedavideki yeri.Düşünen Adam, 26(1), 72.

Kesebir S.,Vahip S., Akdeniz F. & Yüncü Z. 2005. Bipolar bozuklukta mizaç ile klinik özelliklerin ilişkisi. Türk Psikiyatri Dergisi. 16(3),164-169.

Kara Özer S., Uluşahin A. & Kabakçı E. (2001). Bipolar hastalarda ataklar arası dönemde tedavi ve gidiş ilişkisi. Türk Psikiyatri Dergisi. 12(2), 111-120.

Okan İbilioğlu A. &Çayköylü A. (2011). Bipolar-I, Bipolar-II ve majör depresif bozuklukta ayrışan sosyodemografik, klinik ve mizaç özellikleri.Türk Psikiyatri Dergisi. 22(3), 159-65.

Taymur İ. &Türkçapar M.H. (2012). Kişilik: tanımı, sınıflaması ve değerlendirmesi. Psikiyatride Güncel Yaklaşımlar 4(2),154-177.

Vahip S. (2004), Bipolar depresyon. Klinik Psikiyatri. Ek 1, 41-44.

Sedanur KALKAN

Fatih Sultan Mehmet Vakıf Üniversitesi- Psikoloji Bölümü/ 3. sınıf


İlgili Galeriler
Yorum Ekle
İsim
Yorumunuz onaylanmak üzere yöneticiye iletilmiştir.×
Dikkat! Suç teşkil edecek, yasadışı, tehditkar, rahatsız edici, hakaret ve küfür içeren, aşağılayıcı, küçük düşürücü, kaba, müstehcen, ahlaka aykırı, kişilik haklarına zarar verici ya da benzeri niteliklerde içeriklerden doğan her türlü mali, hukuki, cezai, idari sorumluluk içeriği gönderen Üye/Üyeler’e aittir.