Akut Gerginlik (Stres) Bozukluğu

akut stres bozukluğu, akut stres bozukluğu nedir, akut stres bozukluğu dsm tanı kriterleri, akut stres bozukluğu dsm 5, akut stres bozukluğu tedavisi

Akut Gerginlik (Stres) Bozukluğu
09 Temmuz 2017 Pazar 10:47

Akut Gerginlik (Stres) Bozukluğu; travmatik bir olaydan hemen sonra görülmeye başlayan en az üç en fazla  bir ay süren ve bireyde kaçınma durumu, sürekli tetikte olma hali ve ruhsal çözülmeyi içeren bir rahatsızlıktır (Turan, Eşel ve Keleş, 2003). Eğer Akut Stres Bozukluğu görülme süresi bir aydan daha fazla bir süre diklimden görülüyorsa bu durumda Travmatik Stres Bozukluğu kriterleri dikkate alınmalıdır.

DSM-V Tanı Kriterleri

A. Kişinin aşağıdaki maddelerin biri veya birden fazlasıyla, kişiyi derinden sarsan bir ölüm veya ağır yaralanma ile karşılaşmış olması veya cinsel saldırıya maruz kalma;

1- Bireyi örseleyen bir olay yaşama

2- Başka bireylerin başına gelen olumsuz yaşantıları görme, tanık olma.

3- Aile bireyleri veya sosyal çevresinde bulunan bir arkadaşının örseleyici olaylar yaşadığını öğrenme ( Mesela; Aile bireylerinden birinin ölümü veya ölme ihtimalinin bulunması, öldürülmesi veya kaza sonucu ölmüş olması)

4- Bireyi olumsuz yönde etkileyen olaylara sürekli maruz kalması ( Mesela; Çocuk istismarı ile sürekli karşılaşan polis memurları)

Not: Bu tanı ölçütünün uygulanması için kişinin sürekli yinelenen olaylarla karşılaşması mesleği ile ilgili değil ise, elektronik ve görsel yayın ortamlarından kaynaklanıyorsa bu tanı kriteri uygulanmaz.

B. Kişiyi olumsuz etkileyen olaylardan sonra istem dışı meydana gelen veya kötüye giden belirtiler, olumsuz duygu durumu (Dissosiyatif), kişide görülen kaçınma  ve uyarılmaya sebep olan aşağıda sıralanmış maddelerden 9 veya daha fazla belirtinin görülmesi;

İstem Dışı Belirtiler

1.Bireyi derinden sarsan örseleyici bir olay sonrasında  istem dışı meydana gelen ve bireyi huzursuz eden anıların hatırlanması.

Not: Bu durumu çocuklar; yaşadığı örseleyici olaydan sonra bir takım duyguları dışa vurularak yineleyici bir takım oyunlar ile ortaya çıkarabilir.

2. Bireyi örseleyen olaylar ile ilgili içsel veya duygusal olarak sıkıntı yaşamasına sebep olan düşüncelerin görülmesi. Not: Bu durum çocuklarda ise içeriği belli olmayan korkutucu hayaller olarak görülebilir.

3. Kişinin yaşamış olduğu örseleyici olayları tekrar yaşıyormuş gibi hissetmesi veya davranışlar göstermesi.

Not: Çocuklarda ise bu durum oyun sırasında örseleme ile ilgili olan davranışı canlandırması olarak görülebilir.

4.Bireye örseleyici olayları hatırlatan uyaranlara yoğun veya uzun süreli tepki göstermesi bu durumun ve bu durum kişiyi sıkıntıya sokması veya fizyolojik olarak belirgin tepkilerde bulunması

Olumsuz Duygudurum

5. Olumlu duyguları (sevgi , mutluluk gibi duygularda) uzun süreli ve sürekli olarak yaşayamama görülür.

Çözülme (Dissosiyasyon) Belirtileri

6.Kişinin kendisi veya çevresindekilerle ilgi değişmişlik duygusu (kendisini başkasının gözünden görme durumu, zaman yavaşladığını hissetme gibi).

7. Kişiyi örseleyen biri olayın Önemli ayrıntılarını hatırlayamaması veya unutması durumu görülebilir (bu durumun kişinin başından aldığı darbeye, alkol veya madde kullanımının olduğu durumlara bağlı değildir).

Kaçınma Belirtileri

8.Bireyin kendisini duygusal veya fiziksel olarak örseleyecek durum ve olaylardan uzak durmaya çalışması.

9.Bireye örseleyen olayları hatırlatan ve örseleyici olayla ile ilgili yakından ilişkisi olan kişilerden, ortamlardan ve duygulardan uzak durmaya çalışması.

Uyarılma Belirtileri

10.Bireyde uyku bozukluğu görülmesi

11.Çevresindeki insanlara veya nesnelere sözlü veya sözlü olmayan saldırgan davranışlar sergilemesi.

12.Sürekli tetikte olma hali.

13.Odaklanmada güçlük çekme görülür.

14.İrkilme tepkilerinin abartılı olması.

C. Akut Gerginlik (Stres) Bozukluğunda B maddesindeki belirtiler, bireyi örselen yaşantıdan  sonra süresi üç gün ile bir ay arasında değişmektedir. Not: Bireyi örseleyen yaşantıdan hemen sonra belirtiler görülmeye başlaya bilir fakat tanı kriterlerini karşılayabilmesi için sürenin minimum 3 maksimum ise bir ay sürmesi gerekmektedir.

D. Akut Gerginlik (Stres) Bozukluğu olan bireyin işle ilgili veya kişisel bakım gibi alanlarda işlevsellikten uzaklaştığı görülebilir.

E. Akut Gerginlik (Stres) Bozukluğu madde kullanımı veya herhangi bir fizyolojik rahatsızlık ile ilgili etkilere bağlanarak açıklanamaz(Amerikan Psikiyatri Birliği, 2014; çev. Köroğlu).

Akut Stres Bozukluğu Tedavisi

Akut Gerginlik (Stres) Bozukluğu olan kişiler günlük yaşantılarını etkileyecek derece işlevsel bozukluğa sahipler ise mutlaka bir uzman tarafından destek almaları gerekmektedir.  Uzman tarafından destek alan bireyler normal bir durum karşısında gösterdikleri aşırı tepkilerin farkına varacaklar ve bu durum ile baş etme yöntemleri geliştirerek sağlıklı bir şekilde hayatlarını sürdürmeye devam etmeleri kolaylaşacaktır.

Kaynakça:

Amerikan Psikiyatri Birliği.(2014). Ruhsal bozuklukların tanısal ve sayımsal el kitabı. (5. Baskı).(çev. Köroğlu E.), Ankara: Hekimler Yayın Birliği.

Turan, M. T., Eşel, E., Keleş, S. (2003). Motorlu araç kazası geçiren kişilerde akut stres bozukluğu semptomlarının değerlendirilmesi. Klinik Psikiyatri,cilt (6), 12-17.

Demet BOZOK

Maltepe Üniversitesi - Psikolojik Danışmanlık ve Rehberlik Bölümü/4. Sınıf


İlgili Galeriler
Yorum Ekle
İsim
Yorumunuz onaylanmak üzere yöneticiye iletilmiştir.×
Dikkat! Suç teşkil edecek, yasadışı, tehditkar, rahatsız edici, hakaret ve küfür içeren, aşağılayıcı, küçük düşürücü, kaba, müstehcen, ahlaka aykırı, kişilik haklarına zarar verici ya da benzeri niteliklerde içeriklerden doğan her türlü mali, hukuki, cezai, idari sorumluluk içeriği gönderen Üye/Üyeler’e aittir.