Peynir Karşılığı Düğmeye Basılır: Edimsel Koşullanma ve Skinner Deneyi

edimsel koşullanma, skinner deneyi, skinnerin kutusu, skinner ve edimsel koşullanma, skinner kutusu, skinner kutusu deneyi

Peynir Karşılığı Düğmeye Basılır: Edimsel Koşullanma ve Skinner Deneyi
05 Kasım 2016 Cumartesi 22:22

1930’lu yıllarda B.F. Skinner süregelen davranışları açıklamanın yollarını arıyordu. Thorndike “Etki Yasası’nı ortaya atmıştı. Belirli davranışların nasıl ödüllendirildiğini bu yasa net bir şekilde açıklıyordu. Fakat Skinner’ın aradığı bu değildi. O davranışların nasıl geliştiğini gelişimi objektif şekilde izlendiğinde değiştirebilir mi yoksa her koşulda sabit mi bunu merak ediyordu. Skinner’ın bu merakı psikoloji biliminin literatürüne ve etkili tüm bilimlere yepyeni bir söz öbeği kazandırdı: Edimsel koşullanma. Davranışlara verilen tepkinin değişmesi ile davranışın da değişebileceğini fark eden Skinner, klasik koşullanmadan farklı bir koşullanmanın varlığını kanıtlamış oldu (Plotnik,2007). Peki, Skinner bu sonuca nasıl vardı?

  edimsel-kosullanma   Minik fare dostumuz birazdan bilim dünyasına yapacağı katkıdan habersiz bir biçimde aç aç dolaşıyordu. Skinner amcasının önceden hazırladığı düzeneğe yavaşça konuldu. Aç aç dururken bir yerlerden leziz bir peynir kokusu alan fare dostumuz büyük bir sevinçle peynire koştu. Fakat peynir ulaşamayacağı bir yerdeydi. Hüzünlü hüzünlü etrafına bakındı.

Birden bir pedal gördü “Kaybedecek neyim var” diyerek pedala basan minik fare birden bire önüne düşen peynir ile şoka uğradı. Skinner’ın zaferle gülen gözleri eşliğinde koca peyniri mideye indirdi. Ertesi gün yine aç aç dolanırken pedalı gördü artık oradan peynir geldiğini öğrenmişti ve koca peyniri yine afiyetle yedi. Ertesi gün de aynı şeyi yaptı. Ta ki bir gün pedala bastığında canı acıyana kadar. Küçük bir elektrik şoku alan farecik gerçekten şok oldu. Ertesi gün de aynısını yaşayan minik fare artık pedala basmamaya başladı. Minik fare için üzücü olsa da bu deneyle Skinner davranışlara verilen tepkinin öğrenmeyi değiştirebildiği sonucuna vardı.

 Operant (edimsel) koşullanmada organizma davranışın sonucuna göre eylemi gerçekleştirir veya gerçekleştirmez. Olumlu bir şekilde pekiştirildiğinde davranışın ortaya çıkma olasılığı artar. Olumsuz pekiştirece maruz kalan organizma ise davranışa son vermeye eğilimli olur (Fidan,2012).

Kaynakça:

Plotnik,R. (2007). Introduction to psychology. California: Wadsworth.

Fidan,N. (2012). Okulda öğrenme ve öğretme. Ankara: Pegem Akademi.

Elif İrem ERDEMİR

Yıldız Teknik Üniversitesi - Psikolojik Danışmanlık ve Rehberlik Bölümü/2.sınıf


İlgili Galeriler
Yorum Ekle
İsim
Yorumunuz onaylanmak üzere yöneticiye iletilmiştir.×
Dikkat! Suç teşkil edecek, yasadışı, tehditkar, rahatsız edici, hakaret ve küfür içeren, aşağılayıcı, küçük düşürücü, kaba, müstehcen, ahlaka aykırı, kişilik haklarına zarar verici ya da benzeri niteliklerde içeriklerden doğan her türlü mali, hukuki, cezai, idari sorumluluk içeriği gönderen Üye/Üyeler’e aittir.