Holland'ın Tipoloji Kuramı

holland tipoloji kuramı, holland'ın tipoloji kuramı, john holland kuram, holland kişilik testi, holland meslek testi, holland mesleki çevre

Holland'ın Tipoloji Kuramı
17 Aralık 2016 Cumartesi 18:18

John Holland 1970’li yıllarda yazdığı “Meslek Seçme: Bir Kariyer Kuramı” adlı kitabında kuramının ilkelerini ortaya koyarak oldukça işlevsel bir anlayışa imza atmıştır. Tipoloji kuramı olarak kabul gören bu anlayışa göre kişilik özellikleri gruplanabilir, bireyler bu grupların niteliklerine uygun mesleklerde, çevrelerde mutlu ve başarılı olabilirler (Kuzgun, 2014). Diğer bir deyişle, kişilik ile mesleklerin yürütüldüğü çevre veya mesleklerin gerektirdiği faaliyetler arasında anlamlı bir ilişki vardır (Bulutlar ve Kamaşak, 2010). Kuram ortaya atıldığı andan itibaren sürekli test edilmiş, farklı yönleri ortaya konulmuştur. Son yıllarda yapılan yeni düzenlemelerle geniş kitleler tarafından yaygın olarak kabul görmüştür (Üre, 2014). 

Kuramın temelinde bulunan ve aslında kuramı oluşturan kişilik ve mesleki çevre olmak üzere iki önemli kavram vardır.

1- Kişilik: ​

Holland’a göre meslek seçimleri kişiliğin bir ifadesidir ve buna bağlı olarak 6 kişilik tipi bulunmaktadır. Bunlar sırasıyla gerçekçi, araştırmacı, sanatçı, sosyal, girişimci ve gelenekçidir. İnsanlar bu 6 tipten biri ile karakterize edilebilirler ya da insan 6 tipten birine benzer ve her bir tip kültürün, akranların, ebeveynlerin, sosyal sınıf ve fiziksel çevrenin etkileşiminin ürünüdür (Kuzgun, 2014). Mesleki rehberlik açısından değerlendirildiğinde bu kurama göre bir öğrencinin hangi gruptaki kişilik özelliklerini taşıdığı bilinirse onun başarılı olacağı, hoşlanacağı, değer vereceği meslekler belirlenebilir ve öğrencinin sağlıklı bir seçim yapmasına yardımcı olunabilir (Üre, 2014).

Aşağıdaki tabloda kişilik tiplerinin özelliklerine, hoşlandıkları ve kaçındıkları faaliyetlere, tercih ettikleri mesleklere yer verilmiştir.

KİŞİLİK TİPİ

KİŞİSEL STİL

MESLEK

GERÇEKÇİ

Somut alanlarda çalışma eğilimi, asosyal, kişilerarası ilişkileri zayıf, utangaç, geleneklere bağlı, doğal, pratik, sebatkar, içgörüsü zayıf, kendini olaylara kaptırmayan, doğal

Sosyal ilişkilerden ve zihinsel faaliyetlerden hoşlanmazlar. Problemlerin çözümünde erişilebilir, kolay yöntemleri seçerler. Somut ve akla yatkın önerilere, para, güç ve statüye önem verirler.

Tesisatçı, elektrikçi, vasıflı teknik elemanlar ve teknikerler, mühendisler

ARAŞTIRMACI

Analitik düşünen, mantıklı, eleştirel tutuma sahip, tedbirli, meraklı, içgörüsü gelişmiş, pasif, alçakgönüllü, çekingen, entelektüel, bağımsız, işe odaklanmış

Olayları anlamak ve kontrol edebilmek için onları gözlemekten soyut kavramlarla ilgilenmekten hoşlanırlar. Başkalarını ikna etmekten ve sosyal ilişkilere girmekten kaçınırlar.

Fizikçi, kimyacı, bilim insanları

SANATÇI

Karmaşık, düzensiz, duygusal, idealist, hayal gücü zengin, bağımsız, kendini gözlemleyen, yaratıcı, sezgilerine güvenen, kurallara uymayan, estetik, duyarlı, kendini sanatla ifade eden

Net, belirli ve sistemli olmayan, serbest faaliyetlere yönelirler. Düzenli işlerden kaçınırlar.

Ressam, aktör, müzisyen, yazar, mimar, sanat icra eden ve değerlendiren

SOSYAL

Başkalarına yardım etmeyi seven, başkalarını anlayan, öğretme yeteneği olan, iş birliğine yatkın, dost canlısı, cömert, içgörü ve sorumluluk sahibi, anlayışlı,

Başkalarını bilgilendirmeye, eğitmeye, geliştirmeye, iyileştirmeye ve aydınlatmaya yönelik faaliyetleri tercih ederler. Sistematik, düzenli, sistematik işlerden kaçınırlar. Kişiler arası ilişkilere önem verirler.

Öğretmen, sosyal çalışmacı, hemşire, psikolojik danışman, din adamları

GİRİŞİMCİ

Lider, baskın, istediğini elde eden, maceracı, hırslı, tartışmacı, kendini göstermeye meraklı, atak, enerjik, kendine güvenen, konuşkan

Liderlik ve kişiler arası iletişim ve ikna yeteneklerini geliştirmeye önem verirler. Bilimsel yeteneklerden yoksundurlar.

Sigortacı, tüccar, işletmeci, pazarlamacı

GELENEKÇİ

Düzenli bir meslek edinme eğilimi, rahat ve huzura önem veren, kurallara ve emirlere boyun eğen, dürüst, düzenli, savunucu, becerikli, katı, tutuk, sebatkar, hayal gücü kısır

Belirsiz ve sistemleşmemiş faaliyetlerden kaçınırlar. Verileri kayıt altına almaktan, sistematik olarak işlemekten ve dosyalamaktan hoşlanırlar.

Muhasebeci, arşivci, kütüphaneci, kabul memuru, sekreter, bankalar, vergi ve tapu daireleri gibi kurumlarda büro işlerini yürüten kişiler

2- Mesleki Çevre:

Her bir çevre belli bir kişilik tipinin başat olduğu bir ortamdır. Holland’a göre insanlar kendi değerlerini, inançlarını, yeteneklerini, ilgilerini ifade edebilecekleri çevreler ararlar ve tipler bir araya gelerek kendi temsil ettikleri tipi yansıtan bir çevre yaratırlar (Kuzgun, 2014). Örneğin sanatçı çevre sanatçı tipteki insanların bulunduğu bir çevredir ve sanatla ilgili konularla ilgilenirler. Bu çevrelerde tiplerin özelliklerine uygun faaliyet olanakları oluşturulmuştur ve tipe özgü faaliyetler pekiştirilmektedir (Kuzgun, 2014).

Holland, bir kimsenin kişilik özelliklerini ve çevre örüntüsünü bilirsek onun nasıl davranacağını, örneğin hangi mesleği tercih edeceğini bilebiliriz demiştir. Kuramının verilerinin ışığında Mesleki Yönelim Testini geliştirmiştir. Testte meslek ve uğraşılarla ilgili olarak öğrenciye sıralanmış olan faaliyetlerden hoşlanıp hoşlanmadığı ya da bu faaliyetleri ne sıklıkla yaptığı sorularak kuramda belirtilen altı kişilik tipinden hangisine ne düzeyde sahip olduğu hesaplanır (Üre, 2014).

Kaynakça:

Bulutlar, F., Kamaşak, R. (2010). Kişilik, mesleki tercih ve performans ilişkisi: akademik personel üzerine bir araştırma. Organizasyon ve Yönetim Bilimleri Dergisi, 2(2),

Kuzgun, Y. (2014). Meslek gelişimi ve danışmanlığı (Dördüncü baskı). Ankara: Nobel Yayıncılık.

Üre, Ö. (2014). Mesleki rehberlik. İçinde M. E. Deniz, A. Erözkan (Eds.), Psikolojik danışma ve rehberlik (197-215). (Yedinci baskı). Ankara: Maya Akademi.

Rukiye AYDIN

Yıldız Teknik Üniversitesi - Psikolojik Danışmanlık ve Rehberlik Bölümü/3.sınıf


İlgili Galeriler
Yorum Ekle
İsim
Yorumunuz onaylanmak üzere yöneticiye iletilmiştir.×
Dikkat! Suç teşkil edecek, yasadışı, tehditkar, rahatsız edici, hakaret ve küfür içeren, aşağılayıcı, küçük düşürücü, kaba, müstehcen, ahlaka aykırı, kişilik haklarına zarar verici ya da benzeri niteliklerde içeriklerden doğan her türlü mali, hukuki, cezai, idari sorumluluk içeriği gönderen Üye/Üyeler’e aittir.
Avatar
Necati Akgün - 11 ay önce
İlgi duyduğum bir alan. Güncellenmiş yeni bilgiler içeren ve çocuklarımız için faydalanacağımız bir kitap ismi verebilir misiniz.