George Alexander Kelly Kişisel Yapılar Kuramı

george a kelly kişisel yapılar kuramı, kişisel yapılar kuramı nedir, kişisel yapılar kuramı, george alexander kelly kişisel yapılar kuramı, kişisel yapılar kuramı kelly

George Alexander Kelly Kişisel Yapılar Kuramı
04 Temmuz 2017 Salı 22:23

Bilişsel kişilik yaklaşımı George A. Kelly tarafından 1955' de Psikoloji ve Kişisel Yorumlar adlı kitabı yayınlandığında şekillenmeye başlamıştır. Kelly kendisini bilişselci olarak görmeyip itiraz etmesine rağmen çalışmaları kendisinden sonra gelen bilişsel kişilik kuramcıları için çıkış noktası olmuştur. George A Kelly,  insanoğlu benzersizdir görüşüyle kuramının temelini atmıştır.Kendisi bu bakış açısına "bilim adamı- insan" der. Şöyle ki insanlar da aslında bilim adamları gibi kendi yaşamlarıyla ilgili denenceler oluştururlar ve bunları sınarlar. Herkes yaşamında yapabildiği kadar çok şeyi tahmin ve kontrol  etmeye çalışır. İşte bu kestirilebilirilik, ihtiyacımızı karşılamak maksadıyla Kelly' nin tabiriyle şablon eşleştirmesi sürecine giriş yaparız. "Yani dünya ile ilgili görüşlerimiz saydam şablonlara benzer. Bu şablonları karşılaştığımız olayların üstüne koyarız. Eğer birbiriyle uyarlarsa, şablonları bir daha kullanmak üzere saklarız. Eğer uymuyorlarsa, bir dahaki seferi daha iyi kestirmek için bazı değişiklikler yaparız"(Burger, 2004). İşte bu şekilde sakladığımız şablonlar gelişerek bilişsel yapıları oluşturur. Kelly, olayları tahmin etmek ve yorumlamak için kullandığımız bilişsel yapıları, herkeste farklı olması yani kişiye özel olması nedeniyle  Kişisel Yapılar olarak adlandırmıştır. Kişisel kurgumuz, nesneleri kendi yapılarımıza veya nesnelerin şekline göre sınıflar. "Kelly kişilik farklılıklarının büyük oranda insanların 'dünyayı  yapılandırma' şekillerindeki farklılıktan kaynaklandığını belirtmiştir" (Burger, 2004). İki yakın öğretmen arkadaşın aralarına yeni katılan bir diğer öğretmen arkadaşları hakkında farklı düşünmeleri ve davranmaları, yapılandırma biçimlerinin farklı olmasından kaynaklanmıştır. Bununla birlikte öğretmenlerimiz başka insanlarla tanıştığında da başka ortamlarda bulunduğunda da  insanlarla etkileşime girme şekilleri ve verdikleri tepkiler birbirinden farklı olmaya devam edecektir. Kelly kendi kuramının temel varsayımı diye adlandırdığı varsayımı şöyle ifade eder: " Bir kişinin bilgi işleme biçimi, olayları bekleyiş şekline göre psikolojik olarak yönlendirilir"(akt., Burger, 2004).

Kişilik Yapılarının Çözümlenişi

"Kişisel yapıyı anlamak için şu soru sorulabilmektedir: Kişi hiç tanımadığı birini ilk defa gördüğünde öncelikle neye dikkat eder"(Çil, 2012)? Akla gelen ilk cevaplar kişinin olayları ve kişileri değerlendirirken kullandığı yapılardır.Yukarıdaki örneğimizde olduğu gibi iki yakın öğretmen arkadaşlarımızdan birisi yeni tanıştığı yabancı öğretmen için olumlu fikirler oluştururken diğeri olumsuz bir görüşe sahiptir.Bu durumda iki öğretmenimizin farklı yapıları kullandıkları için farklı davranışlar gösterirler.

"Kelly, kişisel yapılardaki bireysel farklılıkları ölçmek için Dağarcık-Izgara tekniğini geliştirmiştir. Bu teknikte test uygulananlar, yaşamlarındaki insanlardan oluşan bir liste oluşturur ve bu insanları çeşitli sınıflara ayırır. Bu işlem sayesinde terapistler danışanların dünyayı anlamlandırmak için kullandığı yapıları anlarlar"(Burger, 2004). 

İnsanların birbirinden farklı davranmalarının bir başka nedeni ise kişisel yapılarını farklı şekillerde kullanmalarıdır. "Kelly' e göre bazı yapıları diğerlerine göre daha çok kullanırız"( akt, Burger, 2004). Örneğin bir kişi için yeni tanıştığı birisinin zeki olup olmadığını bilmek önemliyken diğeri için önemsiz olabilir.

Kelly' e Göre Psikolojik Sorunlar

Kişisel yapılar kuramına göre psikolojik sorunların altında kaygılar yer almaktadır."Esas sorun yapılandırma sistemlerimizin mükemmel olmamasıdır. Bazı nedenlerden ötürü yapılandırmamız olayları kestirmekte bazen başarısız olabilmektedir" (Burger, 2004). Olaylar hakkında tahmin yapılamadığında kişi kaygı yaşamaktadır bu durum da psikolojik sıkıntıların oluşmasına neden olmaktadır. "Sağlıklı bireyler ise yetersiz ve artık işlevini yapmayan  yapıların yerine sürekli yeni yapılar oluştururlar"(Çil, 2012).

 Bilişsel Kişilik Değişkenleri: Şemalar

"Şemalar, bilgiyi algılama, düzenleme, işleme ve kullanmamıza yardım eden varsayımsal bilişsel yapılardır.Şemaları kullanarak hepimiz kendimiz için önemli şeyleri ayırt etmemizi, gerisini önemsememizi sağlayan sistemler geliştiririz"(Burger, 2004). Şemalar çevremizdekileri algılamamıza yardımcı olurlar.Bir ortama girdiğimizde ilk olarak neye dikkat ettiğimiz o alana yönelik şemamızın gelişmiş olmasındandır. Örneğin, sınıfa yeni giren Zeynep kısa saçlı arkadaşlarının nasıl göründüğüne dikkat etmiştir. Zeynep'in o sırada kısa saç hakkında ki  şeması bilgi işlemeye hazır olduğunu gösterir.

 Kendilik Şemaları

 Kişinin kendisiyle ilgili bilgilerini düzenlemek için oluşturup kullandığı bilişsel şemalardır."Kendilik şemanız davranışın sizin için, en önemli  boyutlarından oluşur. Yaşamınızdaki her şey eşit derecede önemli olmadığı için  yaptığınız her şey kendilik şemanızın bir parçası olmaz" (Burger,  2004).

 Olası Kendilikler

 Olası kendilikler olacağımız, olmaktan korktuğumuz, olmak istediğimiz insanın özelliklerini taşıyan zihinsel şemalardır.Olası kendiliklerin iki önemli işlevi vardır;

1- Gelecekteki hareketlerimiz için teşvik oluşturur.şöyle ki kişi geleceğiyle ilgili kara verip davranmadan önce olmak istediği yada istemediği olası kendilik şemasına yakınlaşıp uzaklaşma durumuna göre karar verir.

2- " Olası kendiliklerin ikinci işlevi  de, kendi davranışımızın ve yaşamımızdaki olayların anlamını yorumlamamıza yardımcı olmasıdır"(Burger, 2004).

Kaynakça:

Burger, J. M. (2004). Personality (1) (605-639) İstanbul: Kaknüs.

Çil, D. https://www.slideshare.net/ozlemduygucil/kiilie-bilisel-yaklam (10.07.2012)

Nida GÜLTEKİN

 Balıkesir Üniversitesi - Psikolojik Danışmanlık ve Rehberlik/ 2. sınıf


İlgili Galeriler
Yorum Ekle
İsim
Yorumunuz onaylanmak üzere yöneticiye iletilmiştir.×
Dikkat! Suç teşkil edecek, yasadışı, tehditkar, rahatsız edici, hakaret ve küfür içeren, aşağılayıcı, küçük düşürücü, kaba, müstehcen, ahlaka aykırı, kişilik haklarına zarar verici ya da benzeri niteliklerde içeriklerden doğan her türlü mali, hukuki, cezai, idari sorumluluk içeriği gönderen Üye/Üyeler’e aittir.