Freud'un Psikoseksüel Gelişim Kuramı

freud psikoseksüel gelişim kuramı, psikoseksüel gelişim kuramı, anal dönem, oral dönem, fallik dönem, latent dönem, genital dönem, freudun yaşam dönemleri

Freud'un Psikoseksüel Gelişim Kuramı
09 Şubat 2017 Perşembe 21:23

Psikoseksüel gelişim dönemlerini anlatmaya başlamadan önce kişiliğin ne olduğunu kısaca tanımlamak gerekir. Kişilik, bireyin kendine özgü psikolojik, sosyal davranışlarının tümüne verilen addır. Kişilik iki farklı yönden ele alınabilir. Bireyin ahlaki yönüne karakter, duygusal yönüne ise mizaç denir. Aynı zamanda mizaç kişinin verdiği tepkileri de belirleyen güçlü bir yöndür (Kulaksızoğlu,1997).

Kişilik gelişimini açıklayan pek çok kuram vardır. Sigmund Freud’un psikoseksüel gelişim kuramı da bu kuramlardan biri. Freud kuramında gelişimi etkileyen en önemli dürtüyü “cinsellik” olarak ele almıştır (Bacanlı,2007). Bireyin kişiliğini oluşturan üç temel öge vardır. İd kişiliğin ilkel yönü süperego kişiliğin ahlaki ve toplumsal yönü; ego ise bu iki öge arasında dengeyi kuran denge faktörüdür.

Cinsel dürtü duyan birey, toplumda doğru karşılanmadığını bildiği bu dürtüyü kontrol etmeye çalışır. Bu nedenle sürekli id ve süperego arasında bir çatışma yaşanır (Özdemir ve ark.2012). Bu çatışmalarla dönemler içinde başa çıkma veya çıkamama durumu da Freud’un kuramını oluşturdu.

Özellikle çocukluk dönemi ile ilgilenen Freud gelişimi beş evrede inceler.

Oral Evre

0-1 yaş arasında geçen evredir. Bu dönemde çocuk bakıcıya (anneye) bağımlıdır. Duyduğu açlık, susuzluk, sevgi ihtiyaçlarının anında karşılanmasını bekler. Doyum hissettiği nokta ağızdır.

Bu dönemde ihtiyaçları aşırı karşılanan ya da eksik bırakılan birey yetişkinliğinde birtakım sorunlar yaşar: sigara, tırnak yeme gibi bağımlılıklar, oburluk, , takıntılı olma bu dönemde yaşanan bazı saplantılı davranışlardır (Pedagoji Derneği, 2016).

Anal Evre

1-3 yaşları arasında sürer. Süperegonun gelişmesinin başlangıcı ilk bu dönemde gözlenir. Tuvalet eğitimi ile birey yargılamalarla ve ödüllendirmelerle karşılaşır. Bu dönemde genel zevk noktası anüs çevresidir. Birey tuvaletini yapıp yapmamak ile haz duymaya başlamıştır.

Bu dönemde yapılan hatalar sonucu ortaya çıkabilecek davranışlar ise şöyledir: Aşırı düzen, aşırı dağınıklık, aşırı titizlik ve kararsızlık (Pedagoji Derneği, 2016).

Fallik Evre

3-6 yaşları arasında geçen evredir. Cinsel ayrılık ve cinsiyet farkları ilk bu dönemde öğrenilir ve çocuğun ilgisi cinsel organına yönelir. Onu keşfeder. Bu dönemde çevreden uygun rol model araştırmasına girilir ve ilk cinsel arzular gelişir.

Bu dönemde sorun yaşayan birey girişimci ruhtan yoksun, aşırı çekingen bir karaktere sahip olma eğilimi gösterebilir.

Fallik evre ile ilgili bilinen en önemli saplantılar odeipus ve elektra kompleksidir. Bu iki durumda çocuk karşı cinsten ebeveyne ilgi duyar ve hemcins olana düşmanlık besler yine d içten içe cezalandırılmaktan korkar. Odeipus erkek çocuğunun anneye, elektra ise kız çocuğunun babasına olan ilgisine verilen isimdir (Pedagoji Derneği, 2016).

Latent (Gizil) Evre

6 yaşından yaklaşık 11 yaşına kadar süren evre gizil evre olarak isimlendirilir. Bu dönemde bilişsel gelişim daha ön plandadır. Cinsel dürtülerden daha baskın değişimler, gelişimler olur.

Genital Evre

11 yaş ve sonrasına yani ergenliğe denk gelen çalkantılı dönemdir. Diğer dönemlerde ortaya çıkan karmaşalar bu dönemde yeniden alevlenir ergen birey bunları çözmeye uğraşır.

İlk üç dönem pregenital dönemler olarak adlandırılır. Freud’a göre bireyin kişilik gelişimde bu dönemler özellikle önem taşımaktadır (Pedagoji Derneği, 2016).

Bu kurama göre bir evrede gelişen saplantı diğer evrelerde devam eder. Çözümlenemeyen sorunlar sağlıklı geçişleri engeller (Plotnik,2009).

Kaynakça:

Kulaksızoğlu, A. (1997). Ergenlik psikolojisi. İstanbul: Remzi Kitabevi.

Pedagoji Derneği. (2016). Çocuğun psikoseksüel gelişimi- Freud, www.pedagojidernegi.com.

Özdemir,O., Özdemir, P.G., Kadak, M.T ve Nasıroğlu, S. (2012). Kişilik gelişimi. Psikiyatride Güncel Yaklaşımlar, 4(4):566-589, doi: 10.5455/cap.20120433.

Bacanlı, H. (2007). Eğitim psikolojisi. Ankara: Pegem Akademi, Asal Yayıncılık.

Elif İrem Erdemir

Yıldız Teknik Üniversitesi - Psikolojik Danışma ve Rehberlik Bölümü/2.sınıf


İlgili Galeriler
Yorum Ekle
İsim
Yorumunuz onaylanmak üzere yöneticiye iletilmiştir.×
Dikkat! Suç teşkil edecek, yasadışı, tehditkar, rahatsız edici, hakaret ve küfür içeren, aşağılayıcı, küçük düşürücü, kaba, müstehcen, ahlaka aykırı, kişilik haklarına zarar verici ya da benzeri niteliklerde içeriklerden doğan her türlü mali, hukuki, cezai, idari sorumluluk içeriği gönderen Üye/Üyeler’e aittir.