Cinsiyet Rollerimizi Sınıflandıralım Mı: Sandra Bem

cinsiyet rolleri nelerdir, sandra bem cinsiyet rolleri yaklaşımı, sandra bem cinsiyet rolleri, cinsiyet rolleri nedir, cinsiyet rolü kuram

Cinsiyet Rollerimizi Sınıflandıralım Mı: Sandra Bem
11 Mart 2017 Cumartesi 19:11

Cinsiyet rolü deyince ilk başta ne düşündürdü size? Muhtemelen  ilk başta cinsiyetlerimizin bizlere yüklediği roller aklımıza gelir. Cinsiyet rolleri insanların sahip oldukları cinsiyete kadın ya da erkek olmalarına göre toplum tarafından belirlenen rollerdir. Cinsiyet biyolojik olarak, rol ise kültürün etkisini temsil eder ( http://www.egitimpsikolojisi.com/bemin-cinsiyet-rolleri.html). Nitekim 1970’ lere kadar gerçekten de böyle düşünülüyordu.  Erkek çocukların erkeksi özelliklere göre kız çocukların da dişil özelliklere göre yetiştirilmesi gerektiğine inanılıyordu. 1970 ‘ lerde gerek kadınlar gerek erkekler cinsiyet rollerinin empoze ettiği yüklerden mutsuz olduğu için alternatifler üretilmişti (Yüksel, 2015: 327). Bireye erkeksi ya da kadınsı özellikler yüklemek yerine bireyin hem erkeksi hem dişil özellikler gösterdiği ortaya atılmıştır. Bu düşünce androjeni kavramını doğurmuştur. Androjen bir erkek hem duygusal hem de güçlü olabilir. Aynı şekilde bir kadın hem güçlü olup hem eğitici olabilir. Bunlar androjen özelliklerdir.

Sandra Bem gibi cinsiyet uzmanları androjen bireylerin yalnız eril veya yalnız dişil akranlarına göre daha esnek, başarılı ve zihinsel olarak daha sağlıklı olduğunu öne sürer (Yüksel, 2015: 327). Bir de maskülen ve feminen özellikler vardır. Maskülen özellik gösteren bireyler daha çok erkeksi özellikler gösterenlerdir. Kuvvetli, baskın, agresif ve risk almaya isteklidirler. Feminen özellikler ise daha çok kadınsıdır. Yani şefkatli, anlayışlı ve naziktir.

  Rollerimizi her bağlamda sergileyebilir miyiz? Örneğin yardım etme özelliğinin feminenliğe daha yatkın bir davranış olduğunu biliyoruz.    Fakat lastiği patlamış bir arabaya yardım etmek söz konusu olduğunda bu durum değişir. Çünkü burada maskülen bir ortam mevcuttur  (Yüksel, 2015: 327).

 Bem ‘ in bu konuda geliştirmiş olduğu bir cinsiyet rolü envanteri bulunmaktadır. Geleneksel cinsiyet rolü yaklaşımları dişil ve erkeksiliği  aşırı uçlarda belirttikleri için eleştirilmişlerdir. Bu yaklaşımın sorgulanması dişilik ve erkeksiliğin iki boyutlu bir yapı olduğunu göstermiştir.  Bem Cinsiyet Rolü Envanteri'ni (BCRE) geliştirirken önce 400 kişilik özelliği belirlemiştir. Bunların yarısı pozitif değeri olan ya dişil ya da  erkeksi özelliklerdir, diğer yarısı da nötr değeri olan ne  dişil ne de erkeksi özelliklerdir. Bu özellikler bağımsız hakemler (üniversite  öğrencileri) tarafından değerlendirilerek toplumun kadınlar için ve erkekler için daha uygun bulduğu özellikler belirlenmiştir. Bunlar içinden istatistiksel olarak seçilen 20 dişil  özellik Kadınsılık Ölçeğini (K), 20 erkeksi özellik de Erkeksilik Ölçeğini (E) oluşturmuştur (Dökmen, 1999). BSRI uygulanırken kişiye adı geçen 60 özelliğin kendisini ne derece tanımladığı 7 puanlık bir ölçek üzerinde işaretlemesi istenir. Ölçek birden yediye kadardır. Maddeler bağımsız maskülenlik ve feminenlik boyutları üzerinden puanlanır. Maskülen maddelerden yüksek, feminen maddelerden düşük puan alan kişiler maskülen; feminen maddelerden yüksek maskülen maddelerden düşük puan alan kişiler feminen olarak kategorize edilir. Her yönde de yüksek puan alanlar androjen kategorisine dahil edilir (Yüksel, 2015: 327). BSRI'nin Türk toplumuna uyarlaması Kavuncu (1987) tarafından yapılmıştır.

Kaynakça:

http://www.egitimpsikolojisi.com/bemin-cinsiyet-rolleri.html

Yüksel , G. (Ed.), (2015). Yaşam boyu gelişim (13). Ankara: Nobel.

Dökmen, Z. (1999). Bem cinsiyet rolü envanteri kadınsılık ve erkeksilik ölçekleri türkçe formunun psikometrik özellikleri. Kriz, 7,(27-40)

Ayşenur YÜKSEL

Gaziosmanpaşa Üniversitesi - Rehberlik Ve Psikolojik Danışmanlık/  3. Sınıf


İlgili Galeriler
Yorum Ekle
İsim
Yorumunuz onaylanmak üzere yöneticiye iletilmiştir.×
Dikkat! Suç teşkil edecek, yasadışı, tehditkar, rahatsız edici, hakaret ve küfür içeren, aşağılayıcı, küçük düşürücü, kaba, müstehcen, ahlaka aykırı, kişilik haklarına zarar verici ya da benzeri niteliklerde içeriklerden doğan her türlü mali, hukuki, cezai, idari sorumluluk içeriği gönderen Üye/Üyeler’e aittir.