Merkezi Sinir Sistemi

merkezi sinir sistemi, merkezi sinir sistemi nedir, merkezi sinir sistemi görevleri, merkezi sinir sistemi bölümleri, beyin görevleri, omurilik görevleri

Merkezi Sinir Sistemi
31 Temmuz 2017 Pazartesi 22:45

Merkezi sinir sistemi tüm vücuttan gelen bilgileri bütünleştirir ve organizmanın tüm aktivitelerini koordine eder. Merkezi sinir sistemi, sinir sisteminin uygulama ve yürütme merkezidir. Çevresel sinir sisteminden bilgiyi alır ve çevresel sinir sistemine bilgiyi yollar. Merkezi sinir sistemi beyin ve omuriliği kapsar (http://www.emedicinehealth.com/anatomy_of_the_central_nervous_system/article_em.htm).

Beyin

Beyin, vücudumuzun en karmaşık organıdır. Tahmini 100 milyar nörondan oluşur ve bunların her biri binlerce destek hücresine bağlanır, bunlar glial hücreler olarak adlandırılır.

Beyin; farkındalık, hareketler, duygular, düşünceler, konuşma ve hafıza gibi vücut fonksiyonlarının kontrolünde merkezi rol oynar. Bu rolleri yürütmek için beynin bazı bölgeleri bazı özel roller edinmiştir. Bununla beraber düşünme, problem çözme, yaratıcılık gibi yüksek fonksiyonlar farklı alanların birlikte çalışmasını gerektirir.

Beyin kabaca dört bölgeye ayrılmıştır. Bu bölgeler:

Temporallob: Duyusal girdiyi işlemek ve duygusal anlam vermede rol oynar. Aynı zamanda, hipokampusla birlikte uzun süreli anıların ortaya konmasında da ilgilidir. Dil algısının bazı yönleri de burada barındırılmaktadır.

Oksipitallob: Oksipitallob, görsel korteksi barındıran, memeli beyninin görsel işleme bölgesidir. Birincil görsel korteksin zarar görmesi körlüğe neden olabilir.

Parietallob: Dokunma, mekânsal farkındalık ve yön bulma gibi duyusal bilgileri bütünleştirir. Deriden dokunmatik uyarılma parietal loba gönderilir. Aynı zamanda dil ile ilgili verileri işlemede rol oynar.

Frontallob: Beynin önüne yerleşmiş olan frontallob, dopamine duyarlı nöronların çoğunu içerir ve dikkat, ödül, kısa süreli hafıza, motivasyon ve planlamayla ilişkilidir.

Aşağıda, belirli beyin bölgeleri ve bunların teorik fonksiyonlarının bir özeti verilmektedir:

Bazal gangliyonlar: İstemli motor hareketlerin, prosedürel öğrenmenin ve hangi motor aktivitelerin yürütüleceği ile ilgili kararların kontrolünde yer alır. Alanı etkileyen hastalıklar Parkinson hastalığı ve Huntington hastalığıdır.

Beyincik: Ağırlıklı olarak hassas motor hareketlerin kontrolü ilgilidir, aynı zamanda dil ve dikkat ile de ilgilidir. Beyincik (serebellum) hasar görürse birincil belirti, ataksi olarak bilinen motor kontrolün bozulması olur.

Broca alanı: Beynin sol tarafındaki bu küçük alan (sol elini kullanan bireylerde bazen sağda bulunur), dil ile ilgili verilerin işlemesinde önemlidir. Hasar gördüğünde, kişi için konuşmak güç hale gelir; ancak konuşmayı hala anlayabilir. Kekemelik bazen yetersiz bir Broca bölgesi ile ilişkilendirilir.

Corpuscallosum: Sol ve sağ hemisferleri birleştiren geniş bir sinir lifi bandıdır. Beyindeki en büyük beyaz madde yapısıdır ve iki yarı kürenin iletişim kurmasına izin verir. Disleksik çocuklarda daha küçük corpuscallosum bulunurken solak insanlar, iki elini de kullanan insanlar ve müzisyenler genellikle daha büyük corpuscollusma sahiptir.

Medulla: Kafatasının altına uzanan ve kusma, nefes alma, hapşırma ve tansiyonun muhafaza edilmesi gibi bir takım istem dışı işlevlerde görevli olan bölgedir.

Hipotalamus: Beyin sapının hemen üzerinde bulunan ve kabaca badem boyutunda olan hipotalamus, bir dizi nörohormonu salgılar ve vücut ısısı kontrolü, susama ve açlık gibi çeşitli tepkileri etkiler.

Talamus: Beynin merkezinde bulunur, duyusal ve motor girdileri alır ve onları serebral korteksteki yerlerine iletir. Bilinç, uyku, farkındalık ve uyanıklığın düzenlenmesinde rol alır.

Amigdala: Temporal lobun derininde iki badem şeklindeki çekirdektir. Karar verme, bellek ve duygusal tepkilerle, özellikle de olumsuz duygularla ilgilidir (http://www.medicalnewstoday.com/articles/307076.php?page=2).

Omurilik

 Omurilik beyine bağlı silindir şeklinde bir sinir lifleri demetidir. Omurilik sinirleri, boynundan bel altına kadar uzanan koruyucu omurganın merkezinden  aşağı doğru akar. Omuriliğin beyinle buluştuğu beyin sapından, 31 adet omurilik siniri kordona girer. Bu sinirler, vücut organlarından ve dış uyaranlardan  beyne bilgi aktarır ve beyinden de vücudun diğer alanlarına bilgi gönderir. Uzunluğu boyunca, cilt, kas ve eklemlerden gelen çevresel sinir sisteminin  sinirleri ile bağlantı kurar. Beyindeki motor komutlar omurgadan kas sistemine kadar yol alır ve duyusal bilgiler de duyusal dokulardan (cilt gibi) omuriliğe  ve nihayetinde beyne doğru ilerler (https://www.christopherreeve.org/living-with-paralysis/health/how-the-spinal-cord-works).

 Omurilik sinirleri, sinirsel girdi olmadan hareket kaslarını koordine edebilir.

Omurilik, parmağınız bir alevle temas ettiğinde kolunuzun istemsiz hareket etmesi gibi refleksif tepkilere aracılık eden sinirler de içerir.

Omurga içindeki devreler yürüme gibi daha karmaşık hareketler de oluşturabilir. Beyinden herhangi bir girdi olmaksızın bile, spinal sinirler yürümek için gerekli tüm kasları koordine edebilir.Örneğin, bir kedinin beyni omurgasından ayrılıp beyninin bedeniyle teması olmazsa, koşu bandına konduğunda kendiliğinden yürümeye başlayacaktır. Beynin sadece işlemi durdurması ve başlatması veya örneğin yolunuzda bir nesne görünmesi gibi durumlarda değişiklik yapması gerekir (https://www.thoughtco.com/central-nervous-system-373578).

Rabia MAVİŞ

Abant İzzet Baysal Üniversitesi- Psikoloji Bölümü/ 4. sınıf

Kaynakça:

http://www.emedicinehealth.com/anatomy_of_the_central_nervous_system/article_em.htm

http://www.medicalnewstoday.com/articles/307076.php?page=2

https://www.thoughtco.com/central-nervous-system-373578

https://www.christopherreeve.org/living-with-paralysis/health/how-the-spinal-cord-works


İlgili Galeriler
Yorum Ekle
İsim
Yorumunuz onaylanmak üzere yöneticiye iletilmiştir.×
Dikkat! Suç teşkil edecek, yasadışı, tehditkar, rahatsız edici, hakaret ve küfür içeren, aşağılayıcı, küçük düşürücü, kaba, müstehcen, ahlaka aykırı, kişilik haklarına zarar verici ya da benzeri niteliklerde içeriklerden doğan her türlü mali, hukuki, cezai, idari sorumluluk içeriği gönderen Üye/Üyeler’e aittir.
Avatar
kakarul - 2 ay önce
zcxc zxcv