Bilinçaltına Giden Kraliyet Yolu: Rüyalar

rüyaların yorumu freud, rüyaların malzemeleri, rüyalar uyandıktan sonra neden unutulur, rüya nedir, neden rüya görürüz, rüya sembollerinin anlamları nedir

Bilinçaltına Giden Kraliyet Yolu: Rüyalar
13 Mart 2017 Pazartesi 08:53

İnsanların, tarih öncesi çağlardan günümüze kadar süregelen meraklarından biridir rüyalar. Inception, The Eternal Sunshine of The Spotless Mind gibi başarılı filmlere konu olmuş; Freud’un Psikanalizi ve Jung’un Analitik Psikolojisi gibi önemli psikoloji ekollerinin terapi süreçlerinde yer almış; üzerine sayısız araştırma yapılmış bir merak üstelik. Antikçağ toplumlarına baktığımızda rüyaların tanrıların gönderdiği mesajlarla ve geleceğe dair ipuçlarıyla ilgili olduğu düşünülürken günümüzde ise rüyaların kontrol edilip edilemeyeceğinin tartışıldığını görmekteyiz.

Her gece deneyimleyebildiğimiz rüyaların büyük bir kısmının bir sır perdesi arkasında olması merak uyandırıcı değil mi? Ben de bu merak uyandırıcı konuya, rüyayı psikolojik açıdan kapsamlı bir şekilde ele alan Freud’un bakış açısından yardım alarak, değinmek istedim.

Rüya Nedir?

Freud rüyayı ‘bilinçdışında gizlenen isteklerin bilinç düzeyindeki anlatımı’ şeklinde tanımlamıştır (akt; Geçtan,2002). Freud, rüyaların kişinin bilinçaltı süreçleriyle yakından ilişkili olduğunu ve yorumlanabileceğini de ifade etmiştir. Hatta Freud kendi iç dünyasına inebilmek için gördüğü rüyaları veri olarak kullanmıştır (Geçtan, 2002). Rüyaların Yorumu adlı eserinde kullandığı örneklerin çoğu kendi rüyalarından oluşmaktadır. ‘Rüya Analizini’ de bir teknik olarak terapi süreçlerinde kullanmıştır.

Rüyaların Malzemesi Nedir?

Rüyamızda, uyanıkken hiç tanışmadığımız birini gördüğümüzü veya daha önce hiç gitmediğimiz bir yerde bulunduğumuzu ve hatta adını bilmediğimiz bir nesneyi bildiğimizi zannettiğimiz olmuştur. Zannettiğimiz diyorum çünkü bu bir yanılsamadan ibaret. ‘Bu nasıl olabiliyor?’ diyorsanız bunu çarpıcı bir örnek üzerinden açıklamaya çalışalım;

Delboeuf bir rüyasında, dışarıda bulduğu yarı donmuş halde olan iki kertenkeleyi evine götürdüğünü, onları ısıttığını ve daha sonra beslemek için onlara birkaç bitki yaprağı verdiğini ifade eder. Delboeuf rüyasında bu bitkinin ismini bildiğini de ekler: Asplenium ruta muralis.

Delboeuf, çok az sayıda bitkinin Latince ismini bildiğini ve bu bitkinin onlardan biri olmadığını söylemekteydi. Bu bitkinin ismini nereden bildiği onun için bir sır olarak kalmıştı. Ta ki rüyadan 16 yıl sonra gittiği bir arkadaşının evinde bulunan kurutulmuş çiçek albümünü görene kadar. Delboeuf albümün bir sayfasında rüyasında geçen bitkiyi görmüş ve bitkinin isminin kurutulmuş olan bitkinin altına kendi el yazısıyla yazılmış olduğunu görmüştü. Daha sonra bu çiçek albümündeki isimleri, arkadaşının kız kardeşi için kurutulmuş bitkilerin altına yazdığını hatırlamıştı (Freud, 1929).

 

Örnekte de gördüğünüz üzere; rüyanın içeriğini oluşturan malzemeyi herhangi bir şekilde  daha  önce yaşadığımız  şeylerin oluşturduğunu, bu yaşantıların hatırlanması ve tekrar üretilmesiyle  de rüyanın meydana geldiğini    biliyoruz. Bu bağlantıyı kimi rüyada  yakalayabileceğimiz gibi  kimisinde de yakalamak oldukça güç olabiliyor.

Bu durumda uyanık belleğimizin hatırlayamadığı bir şeyi, rüyada bildiğimizi ya da  hatırladığımızı  kabul etmek  zorunda kalırız (Freud, 1929).

Freud’a göre rüyaları oluşturan malzemeler ise örnekleriyle birlikte şöyle sayılabilir;

a) Yakın Tarihli Malzeme: Rüya; zar zor kabul edildiğim bir eve ziyarete gidiyorum ve bu  arada  bir kadını  bekletiyorum. Malzeme; akşam bir akrabayla temin edilmesini istediği bir  şeyi  beklemesi gerektiği konusunda  yaptığım konuşma

b) Çocukluk Yaşantıları: Rüya; bir adam doğduğu yeri 20 yıl sonra ziyaret etmeye karar  verir.  Yola çıkacağı gece rüyasında tanımadığı bir yerde tanımadığı bir adamla karşılaştığını  söyler.  Malzeme; rüyasında gördüğü yerin doğduğu kasabaya yakın bir yerleşim yeri,  gördüğü adamın ise ölen babasının orada yaşayan bir arkadaşı olduğu ortaya çıkar

c) Bedensel Kaynaklar: Rüya; boğulma, sıkışma ve kaçma rüyaları gören adam Malzeme; Kişinin sahip olduğu akciğer rahatsızlığı

d) Tipik Rüyalar: Utandıran çıplaklık rüyaları, sevdiğimiz insanların öldüğü rüyalar, sınav rüyaları vb. (Freud,1929).

Rüyalar Uyandıktan Sonra Neden Unutulur?

Rüyamızda çok şey görmüşken sabah uyandığımızda birazını hatırladığımızı, gün içinde ise yavaş yavaş silinip gittiğini biliyoruz. Bazen de ‘Rüya gördüm ama ne gördüğümü hatırlamıyorum.’ durumu ile karşılaşabiliyoruz. Bazı rüyalar ise yıllar önce görülmesine rağmen hafızamızda bir yer edinebiliyor ve orada canlılığını sürdürebiliyor. Bunun nedenlerinden bazılarını şöyle sıralamak mümkün;

1- Uyanıkken bir kez yaşanan bir şeyi unutabiliyoruz fakat o yaşantı tekrarlanıyorsa zihnimizdeki yeri de kalıcı oluyor. Rüyada da bu böyle; bir defaya mahsus görüyor olmamız kalıcılığını azaltıyor.

2- Bir şey anlamlı bir bütün ifade ettiğinde hatırlamak kolaylaşırken, rüyalardaki anlaşılırlık ve düzen sınırlı olduğundan hatırlamak zor olabiliyor.

3- Rüyalarla fazla ilgilenmiyor olmamız kalıcılıklarını azaltıyor olabilir. Örneğin; rüyalarla ilgilenen bir araştırmacı rüyalarını daha fazla hatırladığını söyleyebilir, çünkü odağı rüyalar üzerindedir.

4- Son olarak Freud’un savunusuna göre, gece uyurken savunma mekanizmalarının etkisi ve direnç azalır. Direnç kaybolur diyemiyoruz çünkü bazı rüyaların oluşumunda direncin rüyayı çarpıttığını biliyoruz. Direnç azaldığında rüyaya oluşma olanağı tanır ve sabah olduğunda direnç gücünü tekrar kazandığı için zayıf anında; yani gece izin verdiği şeyleri tekrar saf dışı eder, rüyaları unutmamıza sebep olur.

Rüyalardaki Sembollerin Anlamları Neler Olabilir?

Rüyayı gören kişinin anlattığı içerik görünür içerik olarak adlandırılır. Fakat rüyanın en önemli kısmı gizli içerik kısmında yer alır. Çoğu zaman bilinç tarafından kabul edilmediği için gizli kalmış olan bu kısım rüya analizi sırasında rüyayı gören kişiyle yapılan serbest çağrışım çalışması ve sembollerin psikanalist tarafından yorumlanması yoluyla keşfedilebilir. Freud’a göre rüyadaki sembollerin çoğunluğu cinsellikle ilgilidir. Bu kısımda Freud’un kitabında yer alan bazı semboller ve olası yorumlarından örnekler sunulmaktadır (Murdock, 2016).

Ev; düzgün duvarları varsa bir erkek, çıkıntı ve balkonlar varsa kadın

Önemli kişilikler (kraliçeler, imparatorlar vb.); ebeveynler

Küçük hayvanlar; çocuklar, erkek kardeşler, kız kardeşler

Su( içine düşmek, içinden çıkıp yükselmek); doğum

Trenle yolculuk; ölmek

Dans etmek, dağa tırmanmak, bir şiddet yaşamak; cinsel ilişki

Dişin düşmesi ya da çıkarılması; mastürbasyon için ceza (kastrasyon)

Kaynakça:

Freud, S. (1929). Rüyaların yorumu  (2) (D, Muradoğlu, çev.). İstanbul: Say Yayınları (2016).

Geçtan, E. (2002). Psikanaliz ve sonrası. İstanbul: Metis.

Murdock, N. (2016). Psikolojik danışma ve psikoterapi kuramları (2) (F, Akkoyun, Ed.). Ankara: Nobel (2016).

Yelda ÖZDEMİR

Marmara Üniversitesi -  Psikolojik Danışmanlık ve Rehberlik Bölümü/3.sınıf


İlgili Galeriler
Yorum Ekle
İsim
Yorumunuz onaylanmak üzere yöneticiye iletilmiştir.×
Dikkat! Suç teşkil edecek, yasadışı, tehditkar, rahatsız edici, hakaret ve küfür içeren, aşağılayıcı, küçük düşürücü, kaba, müstehcen, ahlaka aykırı, kişilik haklarına zarar verici ya da benzeri niteliklerde içeriklerden doğan her türlü mali, hukuki, cezai, idari sorumluluk içeriği gönderen Üye/Üyeler’e aittir.