Fallardaki Kehanet; Barnum (Forer) Etkisi


Cansel Kırım

Cansel Kırım

Okunma 04 Eylül 2017, 17:00

Şöyle köpüklü bir kahve olsa da içsek ardından fincanlarımızı kapatıp Falcı Bacı’ya göndersek ya da bakan bir arkadaşımız olsa da onu dinlesek.

Okulu kazanacak mıyım?

Beyaz atlı prensim/güzel prensesim ne zaman karşıma çıkacak?

Düşmanlarım var mı?

Ev alabilecek miyim, iş kurabilecek miyim?

Evleniyor muyum?

Daha niceleri...

Sorularımız aklımızda tamam şimdi sıra fala bakan kişinin agzından çıkanları dinlemekte.

“Aa falcı her şeyi biliyor, bunu da bildi yok artık nasıl da tahmin etti? ” Evet falcı baktıkça bu nidalarla ona karşılık verdiğimiz olmuyor değil haksız mıyım? Şunu da çok yapıyoruz “Haklısın mesela şu olay olmuştu....” o söylüyor ipuçlarını, sen hikayenin geri kalanını tamamlıyorsun. Tabi fal bakan kişinin tahminlerinin yerinde olması seni heyecanlandırıyor, ertesi gün bir daha baktırmak istiyorsun süreç böyle ilerliyor.

Bu insanlar bunları nasıl tahmin edebiliyor cevap çok basit bunun adı ;Barnum etkisi. Barnum etkisi nedir peki? Şöyle açıklayayım, aşağıya dokuz madde yazacağım bunlardan size en uygun olanları işaretlemenizi isteyeceğim bakalım ne kadarı sizi anlatacak ?

  • Gerçekten dostum diyebileceğiniz ve her şeyinizi çekinmeden anlatabileceğiniz insan sayısı 2-3 taneyi geçmez.
  • Başkalarının sizi beğenmesine ve size hayran olmasına ihtiyaç duyuyorsunuz, ama aynı zamanda kendinize karşı eleştirel olmaya da eğilimlisiniz.
  • Kişiliğinizin bazı zayıf yönleri var ama genelde olumlu yönleriniz sayesinde bunları kolaylıkla telafi etmeyi başarıyorsunuz.
  • Kendi yararınıza çevirebileceğiniz halde kullanmadığınız çok büyük ve önemli bir kapasiteye sahipsiniz.
  • Dışarıdan disiplinli ve özgüvenli gözükürken, içten içe biraz kaygılı ve güvensizsiniz. Nitekim bazen doğru kararı verip vermediğiniz ya da doğru şeyi yapıp yapmadığınız konusunda kafanızda ciddi şüpheler uyanıyor.
  • Belli bir miktarda değişiklik ve farklılığı tercih ediyorsunuz; kısıtlamaların ve sınırlandırmaların içinde kalmak sizi mutsuz ediyor.
  • Bağımsız bir düşünür olmakla gurur duyuyorsunuz, yeni fikirlere karşı kendinizi kapatmıyorsunuz ama başkalarının iddialarını yeterli tatmin edici kanıt olmadan kabul etmiyorsunuz.
  • Başlarda soğuk biri gibi gözükseniz de karşınızdakine ısındığınızda çok konuşkan ve sıcakkanlı birine dönüşüyorsunuz.
  • Bazı zamanlar dışadönük ve sosyalsiniz; bazı zamanlarsa içedönük bir kapalı kutu oluyorsunuz.

Neredeyse hepsi size uygun öyle değil mi? İşte Barnum etkisi tam da burda kendini gösteriyor.

Barnum etkisinin doğuşu 1948 yılına dayanıyor. 1948 yılında Forer deney için öğrencilerine, her birinin sınavlardan aldıkları puanlara göre bir kişilik analizi hazırladığını söylüyor ve tamamında yukarıdaki ifadelerin olduğu zarfları tüm sınıfa dağıtıyor ve öğrencilerinden bu maddeleri kendilerine uygunluk durumuna göre 0’dan 5’e kadar puanlamalarını istiyor. Çıkan ortalama puan 4.26 gibi hayret verici bir sonuç oluyor. Yani öğrencilerin neredeyse hepsi bu maddelerin çoğunun kendilerini anlattıklarını söylüyor tıpkı bizim gibi ama nasıl oluyor bu? Aslında bunu anlamak o kadar da zor değil, maddeler sanki bir tek size özel gibi söyleniyor ancak çok geniş anlamlar içeriyor. Her insana muhakkak bu maddelerden bir kaçı uyuyor.

Sizde bu maddeleri bir yere not edip deneyebilirsiniz alacağınız geri dönüşlerden anlayacaksınız ki keramet falı bakanda değil doğru kelimelerle doğru üslubu yakalayanda.

Yorum Ekle
İsim
Yorumunuz onaylanmak üzere yöneticiye iletilmiştir.×
Dikkat! Suç teşkil edecek, yasadışı, tehditkar, rahatsız edici, hakaret ve küfür içeren, aşağılayıcı, küçük düşürücü, kaba, müstehcen, ahlaka aykırı, kişilik haklarına zarar verici ya da benzeri niteliklerde içeriklerden doğan her türlü mali, hukuki, cezai, idari sorumluluk içeriği gönderen Üye/Üyeler’e aittir.