Çocuklarda Zeka Nasıl Geliştirilir ? Çocuklarda Zeka Geliştirmek İçin Neler Yapılabilir ?

Çocuklarda Zeka Nasıl Geliştirilir ? Çocuklarda Zeka Geliştirmek İçin Neler Yapılabilir ?

Çocuklarda Zeka Nasıl Geliştirilir ? Çocuklarda Zeka Geliştirmek İçin Neler Yapılabilir ?
13 Ağustos 2017 Pazar 22:31

ÇOCUKLARDA ZEKA NASIL GELİŞTİRİLİR?

  1. beyne ait bilgiyi öğrenme, kaydetme, eski bilgilerle ilişkilendirerek yeniden yorumlama, akılda tutma ve geri getirme, akıl yürütme, çağrışım yapma, algılama ve sezebilme gibi işlevleri kapsayan bir kapasitedir. Zeka beyne ait bir niteliktir ve onu tanımlarken sonuçlarından yola çıkarak açıklama getirmek kaçınılmaz bir zorunluluk olmaktadır. Zeka, yeni durumlara uyum sağlama, problem çözme ve öğrenme kapasitesidir. Zeka, öğrenmemizi sağlayan en önemli niteliktir. İnsanların öğrendikleri bilgilerin miktarında, öğrenme hızında, öğrenebildikleri bilgi türünde ve akılda tutma süresinde gözlenen değişiklik, onların zeka seviyelerindeki ve kısmen zeka biçimlerindeki farklara bağlıdır (Kulaksızoğlu, 2013).

Öğrenmemizi sağlayan zeka, geliştirilebilir bir yapıya sahiptir ve bu gelişim için yaşamımızın ilk yılları çok önemlidir. Fiziksel ve duygusal ihtiaçlarımızın karşılanması aynı zamanda zekamızın gelişmesi için de zemin oluşturur. Yeme, içme, giyinme, barınma gibi ihtiyaçlarımızın yanında sevilme, sayılma, ait olma, güvende olma ihtiyaları da zeka gelişimini önemli ölçüde etkilemektedir. Çevre mutlaka bu durumu etkilese de temelde çocukta var olan bir kalıtım vardır. Kalıtım izin verdiği ölçüde zeka geliştirilebilir. Yani insanların belli bir kapasiteleri vardır. Bundan dolayı belli bir aşamaya kadar geliştirilir demek daha doğrudur.

Peki çocuklarda zeka nasıl geliştirilir?

Piaget ve Vygotsky'nin kuramı bu noktada devreye girmektedir. Kuramlar, çocuğun bilişsel gelişimine odaklanmıştır. Piaget'in kuramında çocuklar düşünme ve anlama yollarını fiziksel dünyadaki eylemleri ve bu dünyayla olan etkileşimleri sayesinde geliştirirler. Vygotsky'nin kuramında ise çocuklar Piaget'in kuramında olduğundan daha sosyal bir varlık olarak tanımlanmaktadır. Ona göre çocuklar temelde düşünme ve anlama yollarını öncelikle sosyal etkileşimleri yoluyla geliştirirler. Bilişsel gelişimleri toplum tarafından onlara sağlanan araçlara bağlı olarak gelişir ve zihinleri yaşadıkları kültürel bağlam içerisinde şekillenir (Santrock, 2015).

Piaget ve Vygostsky'nin kuramları dikkate alındığında çocuklarda zekayı geliştirmek için yapılabilecekler:

  • Çocukların yapmakta zorlandığı şeylere annenin, babanın, öğretmenin veya kendisinden daha yetenekli olan çocukların rehberlik etmesi ve önerilerde bulunması
  • Çocuğa bağımsız bir şekilde davranabileceği, yeteneklerini ve becerilerini sergileyebileceği bir alan oluşturulması
  • Çocuklarla sürekli diyalog kurmak, verilen görevleri çözmeleri için konuşmaya davet etmek
  • Çocuklarla etkileşim içinde olmak ve ne yaptıklarını anlamaya çalışmak, anladığımızı onlara göstermek
  • Çocuklarla oyun oynamak ve oyun planı geliştirmek
  • Küçük çocuklarda (5 yaş civarı) yazma becerilerini geliştirmesini sağlamak
  • Çocukların arkadaşlarıyla bolca vakit geçirmesini sağlamak
  • Çocuğa resim göstermek ve sonrasında aklında kalanları ayrıntılı bir şekilde sormak (renk, biçim vs.)
  • 3D oyunlar oynamak ve filmler izlemek
  • Bulmaca çözmek, bilmece oynamak
  • İnsanların davranışlarını incelemek ve empati kurdurmaya çalışmak
  • Spor yapma, dans etme, enstrüman çalma, yüzme gibi faaliyetlere katılmasını sağlamak
  • Doğada bolca vakit geçirerek bitkiler, hayvanlar, doğa olayları gibi kavramları öğrenmesini sağlamak
  • Küçük yaşlardaki çocuklara masal okumak
  • Problem çözmek
  • Akıldan egzersizler yapmak (örneğin, toplama ya da çıkarma işlemini parmak kullanmadan yapmak)
  • Anlattıklarını resme dökmesini sağlamak
  • Bol bol kitap okumalarını sağlamak ve okunulan kitap için çeşitli sorular sormak (Örnek: Tavşan ne zaman gitmiş? Fare nasıl yakalanmış?)
  • Öğrendiklerini arkadaşına anlatmasını sağlamak
  • Gördüğü resimleri canlandırmasını istemek
  • Güzel kokan yerlerde öğrenmesini sağlamak (Koku akılda kalan en önemli uyarıcıdır.)

Bu tür aktiviteler, çocukların sözel, sayısal, sosyal, görsel, kinestetik (bedensel), müziksel, doğacı, kişisel (içsel) zeka türlerinin gelişimi için yapılabilir.

Her bireyde farklı zeka türleri hakimdir. Kiminde görsel zeka daha baskınken kiminde müziksel zeka daha baskındır. Çocuğun baskın olan zeka türünün keşfedilmesi ve buna uygun aktiviteler seçilmesi daha doğru olacaktır. Bunların yanında belli yaşlar belli beceriler daha iyi gelişmektedir. 0-1 yaşlarında çocuğun anadili, 0-2 yaşlarında işitme, görme, tat alma gibi duyuları, 1-4 yaşlarında mantıksal ve matematiksel yetenekleri, 5 yaşına kadar tüm genel zekası, 3-10 yaşlarında müziksel becerileri, 0-10 yaşlarında ise yabancı dili daha iyi gelişmektedir. Belirtilen yeteneklerin ve becerilerin gelişmesi o yaşların kritik noktaları sayılabilir. Daha sonraki yaşlarda da elbette bu beceriler ve yetenekler gelişebilir ancak bu yaşlarda hızı çok daha fazladır.

Zekanın geliştirilebilir özelliğini incelemek adına bir çok deney yapılmıştır. Kulaksızoğlu (2013) 'e göre son yıllarda yapılan deneyler, beyin kabuğundaki hücrelerin, beynin kullanıldığı ölçüde artacağını, kullanılmadığı ölçüde azalacağını bize göstermektedir.

KAYNAKÇA

Kulaksızoğlu, Adnan. (2013). Ergenlik Psikolojisi. İstanbul : Remzi Kitabevi.

Santrock, John W. (2015). Yaşam Boyu Gelişim. Ankara : Nobel Akademik Yayıncılık


İlgili Galeriler
Yorum Ekle
İsim
Yorumunuz onaylanmak üzere yöneticiye iletilmiştir.×
Dikkat! Suç teşkil edecek, yasadışı, tehditkar, rahatsız edici, hakaret ve küfür içeren, aşağılayıcı, küçük düşürücü, kaba, müstehcen, ahlaka aykırı, kişilik haklarına zarar verici ya da benzeri niteliklerde içeriklerden doğan her türlü mali, hukuki, cezai, idari sorumluluk içeriği gönderen Üye/Üyeler’e aittir.