Çocuklarda Yaratıcılığı Geliştirmenin Yolları

çocuklarda yaratıcılığı geliştirme yolları, yaratıcılığı geliştirme yolları, yaratıcılığı geliştiren etkinlikler, çocuklarda yaratıcılık nasıl geliştirilir

Çocuklarda Yaratıcılığı Geliştirmenin Yolları
10 Temmuz 2017 Pazartesi 19:19

Eğitim ve öğretim, bellekten çok “yaratıcı fikir üretme” becerisi kazandırma üzerinde durmalıdır (Samurçay, 1981).Gelişmiş toplumların önemli bir özelliği yeniden üretmek olmayıp yeniyi üretmektir (Aktamış, 2010). Yetişkinlerin yaratıcı fikirleri toplumun daha yaşanabilir hale gelmesinde önemli bir etkendir. Yetişkinlerin yaratıcı fikir temeli ise çocuklukta ailelerinin onların hayatındaki etkilerine bağlıdır. Peki aynı şeye bakıp farklı özelliklerini görmek ve farklı şeyler ortaya koymak olarak tanımlayabileceğimiz yaratıcılığı çocuklarda nasıl geliştirmeliyiz?

 Öncelikle çocuğun kendi oyununu yönetmesine izin vermek çocuğun yaratıcılığı için önemli bir adımdır. Planladığınız etkinliklerde çocuğun kaynaklara erişimi kolaylıkla  çocuğa sağlanmalıdır. Etkinliğin planlamasındaki detaylara çocukla karar verilmelidir. Yetişkin çocuğu bazı detaylar hakkında uyarmalı fakat aşırı kontrolden kaçınmalıdır.  Malzemelerin sıralamasına çocuk deneyerek ve gözlemleyerek karar vermelidir. Çocuk oyunu kendisi yöneteceği için aktif bir öğrenme ve eğlenme faaliyeti gösterecektir.  Sevdiği etkinliğe katılan çocukların daha yaratıcı olduğu saptanmıştır.Fakat çocuğun yaratıcılığını gösterdiği resim gibi etkinlikleri sergilerken yetişkinler dikkatli davranmalıdır.  Çocuğun bu sergilemeyi isteyip istemediği hakkında fikrini alıp buna göre davranmalıdır. Çevresinden gelebilecek olumsuz bir tepki, alay veya diğer yetişkinlerin olumlu  eleştirisi çocukta özgüven kaybına neden olabilmektedir. Buradaki bir diğer yaratıcılığı geliştiren nokta ise çocuğun mahremiyetine saygı göstermektir. Çocuğun ortaya  koyduğu ürünü başkalarıyla paylaşması çocukta gerginliğe sebebiyet verebilir. Çocuğun yeni bir şeyi yapmayı denerken yanıldığı zaman üzerinde değişiklikler yapma hakkının  olduğu bunları yapabileceği kişisel alana ihtiyacı vardır. Yaratıcılık çaba, deneyim ve uzun uğraşlardan meydana gelen kişisel bir özelliktir.

 Oyun alanlarınınuygunluğuna dikkat etmek yaratıcılık için bir diğer önemli adımdır. Küçük yaş çocukları genellikle yerde oynamayı tercih etmektedir ve bu çocukların motor  gelişimleri için oldukça faydalıdır. Fakat yapıştırma gibi aktivitelerin masa gibi bir zeminde gerçekleştirilmesi gerektiğinden etkinliğe uygun bir alana geçmek için çocukla  yetişkin anlaşmalıdır.Dışarıda oynamaktan hoşlanan çocuklar engellenmemeli ve güvenliği sağlandığı ölçüde desteklenmelidir. Burada önemli olan iki nokta vardır. İlki güvenli  ortamın yanı sıra çocukların kendilerini güvende hissetmesidir. Maslow’un ihtiyaçlar hiyerarşisinin sıralamasında da görüldüğü gibi kişi kendini güvenli hissetmeden yaratıcılık  ortaya koyamaz (Çivitci, 2012). Çocuğa saygılı davranmak, onunu ciddiye alarak cevaplar vermek ve onunla problemleri baş başa çözmek de güveni artırmak için önemli bir  yoldur. Bir diğer önemli nokta ise etkinliklere gereksiz kurallar koymaktan kaçınmak gerektiğidir. Gereksiz kurallar çocuğu kısıtlar ve yaratıcılığın önünde büyük bir engel  haline gelir. Örneğin etkinliği gerçekleştirmek üzere verilen kuralları yapmayan çocuk bunu başarısızlık olarak algılayabilir. Aynı zamanda etkinliklerde çocuğa yeteri kadar yardım edilmelidir. Gereken müdahale yaratıcılığı engellemeyecek düzeyde bir yönlendirmeye sahip olup öğrenmeyi ve yaratıcılığı dengeliorganize etmelidir (Çellek, 2002).

Yetişkinler yaratıcılığı zorlamamalı ve çocuğa bunun ortaya çıkması için zaman vermelidirler. Çocuğu kendi halinde oynayacağı oyunlarla baş başa bırakmalı ve sıkı programlar uygulanmamalıdır. Onunla oynanabilecek her fırsatta oyunun mantıklı olma derecesine bakmadan oynamalı, çocuğun oyununa katılmalıdır. Mesela bir hikaye uydurmak veya o gün kokladığı, tattığı şeyleri düşünmeyi teklif etmek birlikte kısa zamanlarda gerçekleştirilebilecek aktivitelere örnek olarak verilebilir.

Bahsedilen tüm noktaların yanı sıra çocuğun yaratıcılık gelişimine yönelik en önemli nokta sonuçları değil süreci övmektir.Yapılan araştırmalarda süreci öven ebeveynlerin çocuklarının daha yaratıcı olduğu gözlenmiştir. Böylece daha dürüst övgü alan çocuk engellerin üstesinden daha kolay gelerek yaratıcılık sürecini daha sağlıklı tamamlayacaktır. Çocukların gayretlerine verilecek övgü ise düzeyli bir şekilde verilmelidir. Yapılan araştırmalarda çocukların kendilerine yönelik gerçekleştirilen övgülerin samimiyetini ölçmede kuşkucu olduklarını göstermektedir. Düzeysiz övgü ileride gerçekleşebilecek samimi övgüyü de değersizleştirebilir.

Kaynakça:

Aktamış, H.,& Ergin, Ö. (2010). Fen eğitimi ve yaratıcılık. Buca Eğitim Fakültesi Dergisi, (20).

Çellek, T. (2002). Yaratıcılık ve eğitim sistemimizdeki boyutu. Üniversite ve Toplum, 2(1), 1-5.

Çivitçi, A. (2012). Üniversite öğrencilerinde genel yaşam doyumu ve psikolojik ihtiyaçlar arasındaki ilişkiler. Çukurova Üniversitesi          Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 21(2).

Samurçay, N. (1981). Yaratıcılığı geliştirme yöntemleri. Eğitim ve Bilim, 5(30).

Sedanur KALKAN

Fatih Sultan Mehmet Vakıf Üniversitesi- Psikoloji Bölümü/ 3. sınıf


İlgili Galeriler
Yorum Ekle
İsim
Yorumunuz onaylanmak üzere yöneticiye iletilmiştir.×
Dikkat! Suç teşkil edecek, yasadışı, tehditkar, rahatsız edici, hakaret ve küfür içeren, aşağılayıcı, küçük düşürücü, kaba, müstehcen, ahlaka aykırı, kişilik haklarına zarar verici ya da benzeri niteliklerde içeriklerden doğan her türlü mali, hukuki, cezai, idari sorumluluk içeriği gönderen Üye/Üyeler’e aittir.