Algı Yanılmaları: İllüzyon ve Halüsinasyon

algı yanılmaları nedir, illüzyon nedir, halüsinasyon nedir, İllüzyon ve Halüsinasyon farkı, Halüsinasyon Neden Görülür, optik halüsinasyon nedir

Algı Yanılmaları: İllüzyon ve Halüsinasyon
31 Ağustos 2016 Çarşamba 12:32

Algı yanılmaları; dışarıdan gelen uyaranın algılanması esnasında yanlış yorumlanması veya dışarıdan herhangi bir uyaran olmadan zihin tarafından üretilen imgeler eşliğinde algılamaların meydana gelmesi durumudur. Algı yanılmaları deyince akla sadece fiziksel nesne ve olaylar gelmemelidir; sosyal durumlar ve insan davranışları da algı yanılmaları kapsamında ele alınabilir. Mesela kişi karşısındaki kişi tarafından kendisine yöneltilen herhangi bir söz veya davranışı, söyleyenin niyetinden bağımsız bir şekilde yorumladığı takdirde algı yanılmasına kapılmış olur. Algı yanılmaları yanılsama (illüzyon) ve sanrı (halüsinasyon) olarak iki boyutta ele alınır.

1- Yanılsama (illüzyon): 

Fiziksel sebepler sonucunda meydana gelen ve gerçek bir dış uyaranın olduğundan farklı şekilde yorumlanarak yanlış algılanmasıdır. “İllüzyonun alanı içsel gerçeklik ve dışsal gerçekliğin yani bir başka deyişle gerçeklik ve hayalin arasındaki alandır. Winnicott bu alana “geçiş alanı” (transitional space) adını vermişti.” (akt; Erten, 2010). 

 Optik İllüzyonlar:

Çoğunlukla fotoğrafçılık alanında kullanılan bir yöntemdir, bir çeşit görme hilesidir. Bu illüzyonların birçok örneği mevcuttur mesela; Pisa Kulesi'ni devrilmesin diye tutan insanlar veya güneşe sigarasını değdirerek yakan insanlar gibi. Bu tür yanılsamalar farklı odaklama teknikleriyle alakalıdır. Bu teknikler sayesinde ilginç ve akıllıca tasarlanmış görüntüler elde edilmektedir. 

2- Sanrı (halüsinasyon):

Kişinin duyu organına sinyal gönderen hiçbir nesne ve uyaranın olmadığı durumlarda yaşanmış gibi algılanan olay veya duruma anlık inanma hali olan ve günümüzde pek çok insanda görülebilen bir çeşit ruh hastalığıdır. Halüsinasyon gören kişiler hasta olduklarını bilmeden gördüklerine, işittiklerine, hissettiklerine tamamen inanırlar. Algı yanılmasına benzese de, gerçek algı yanılması değildir. Eğer kişi düzenli ve tutarlı bir şekilde algı yanılması gösteriyorsa buna halüsinasyon diyebiliriz. Anormal davranışlar sınıfına dahil edebileceğimiz halüsinasyon görme hali tamamiyle zihnin yarattığı imgelerden meydana gelmektedir ve beş duyu organımızın hepsi ile gerçekleşebilir. Halüsinasyon çoğunlukla kronik psikiyatrik rahatsızlıklarla birlikte, herhangi bir dış uyaranın olmadığı durumlarda algılanan duysal olaydır (Güleç ve Uludağ , 2010). “Halüsinasyonlar genellikle unimodal (tek bir biçimde) nadiren polimodal (birden fazla biçimde) ve uykudan uyanırken ya da uykuya dalarken ortaya çıkar. Halüsinasyonlar birkaç dakika ya da saat sürebilir ve sıklıkla gece olur. Hastanın iç görüsü mevcuttur.”(Liman ve diğerleri, 2015).

Halüsinasyon Neden Görülür ?

Halüsinasyon görme hali; beyinde meydana gelen tahribatlar sonucunda, alkolün fazla tüketilmesiyle, menenjit ve tifo benzeri hastalıklarla birlikte meydana gelmektedir. Psikoz, psikonevroz ve şizofreni gibi ruh hastalıkları sınıfında bulunan hastalıklarla birlikte sıklıkla ortaya çıkmaktadır. Bununla birlikte meskalin, psilosibin, psilobin, salvinorum, dimetil triptamin (DMT), liserjik asit amin (LSA) ve liserjik asit dietilamid (LSD) gibi maddelerin kullanımı sonucu halüsinasyon görme durumları artmaktadır. Bundan dolayı bu maddeler çoğunlukla “halüsinojen” olarak adlandırılmaktadır.

Halüsinasyon Çeşitleri:

Optik halüsinasyonlar: Çoğunlukla hayali olarak hareketli ve olabildiğince küçük nesne ve objelerin görülmesiyle ortaya çıkmaktadır.

Akustik halüsinasyonlar: Çoğunlukla şizofreni tanısı konulmuş olan bireylerde, kendilerine emir verdiğini veya hakaret ettiğini söyledikleri hayali sesler algılama durumu olarak ortaya çıkar.

Gustatorik halüsinasyonlar: Tat duyusu ile ilgili halüsinasyonlardır.

Olfaktorik halüsinasyonlar: Koku duyusu ile ilgili halüsinasyonlardır. “Epileptik nöbet ile ilişkili halüsinasyon denince akla sıklıkla koku halüsinasyonları gelir.”(Güleç ve Uludağ, 2010). => Epileptik nöbetler sırasında çok sık olmamakla birlikte işitsel halüsinasyonlar görülebilir. Müzikal yapılanma gösteren kompleks işitsel uyaran dizilerinden farklı olarak temporal lop epilepsilerinde işitsel halüsinasyonlar görülmektedir (Güleç ve Uludağ , 2010).

İllüzyon ve Halüsinasyon Arasındaki Başlıca Farklar:

* İllüzyonda  kullanılan bir araç ya da alet ile birlikte kesinlikle bir dış etken veya güç olmalıdır.

* Halüsinasyonda dışarıdan herhangi bir etken olmamakla birlikte araç gereç de bulunmamaktadır.

* İllüzyonlar, el çabukluğu gerektiren, kimyasal veya fiziksel destekli gösterimlerdir.

* Halüsinasyona örnek; bir serap olabilir, yola vuran güneş su görüntüsü oluşturur.

* İllüzyona göz yanılması da diyebiliriz.

* İllüzyon normal bir psikolojik durumken, halüsinasyon normal dışı bir durumdur.

* İllüzyonda birey var olan bir objeyi farklı algılar, halüsinasyonda ise olmayan bir nesneyi varmış gibi algılar.

* İllüzyonların bütün kişilerde görülmesi mümkündür, her insanda olabilecek normal yanılsamalardır.

* Halüsinasyon, kişinin ruh sağlığının normal olmadığının göstergesidir, bu noktada uzman kişilere başvurmak herhangi bir problemle karşılaşmamak adına çok önemlidir.

Kaynakça:

Erten, Y. (2010, Kasım-Aralık). Yanılsama ve din. Psikeart Dergisi, 12, 48-55, http://psikomitoloji.com/attachments/article/79/yanilsama.ve.din.pdf .

Güleç, F. ve Uludağ, B. (2010). İntrakranial arteriovenöz malformasyona bağlı müzik halüsinasyonlu epileptik nöbet. Journal of Neurological Sciences [Turkish], 27(3), 344-347.

Liman, E. ve diğ. (2015). Tuberotalamik arter oklüzyonuna bağlı gelişen pedünküler halüsinasyon olgusu ve literatürün gözden geçirilmesi. Türk Beyin Damar Hastalıkları Dergisi, 21 (1), 49-52. doi: 10.5505. 

Aylin TUFAN

Osmangazi Üniversitesi - Psikolojik Danışmanlık ve Rehberlik Bölümü/3.sınıf


İlgili Galeriler
Yorum Ekle
İsim
Yorumunuz onaylanmak üzere yöneticiye iletilmiştir.×
Dikkat! Suç teşkil edecek, yasadışı, tehditkar, rahatsız edici, hakaret ve küfür içeren, aşağılayıcı, küçük düşürücü, kaba, müstehcen, ahlaka aykırı, kişilik haklarına zarar verici ya da benzeri niteliklerde içeriklerden doğan her türlü mali, hukuki, cezai, idari sorumluluk içeriği gönderen Üye/Üyeler’e aittir.