Madde Bağımlılığı | Nedenleri, Önlemleri

madde bağımlılığı nedir, uyuşturucu maddeler nelerdir, madde bağımlığı nasıl önlenir, madde bağımlısı nasıl olunur, madde kullanmanın zararları

Madde Bağımlılığı | Nedenleri, Önlemleri
25 Mart 2017 Cumartesi 11:22

Bağımlılık; ödül, zevk içeren beyin sisteminin işlev bozukluğudur ve bağımlı olunan şey saplantılı şekilde arzulanıyorsa, sonuçlar için endişelenilmiyorsa bağımlılık gerçekleşmiştir. Madde bağımlılığı; bireyin, sinir sisteminde hoşnutluk, zevk yaratan maddeye karşı koyamaması ve bu maddeyi sıklıkla kullanmasıdır. Madde bağımlısı olan bireylerde biyolojik rahatsızlıkların yanında büyük çoğunlukla psikolojik rahatsızlıklar da meydana gelmektedir. Madde bağımlılığı son zamanlarda artmış olsa da geçmişten bu yana madde bağımlılığının yaygın olduğu bilinmektedir (Balseven, 2002). Uyuşturucu maddeler, organizmayı ve sinirleri uyuşturan maddelerdir. Uyarıcı maddeler ise bir işlevi uyaran maddelerdir. İki madde türünün de bağımlılığı bireye zarar vermektedir.

Peki Madde Bağımlılığı Nasıl Oluşur, Nasıl Başlar?

Ergen gruplarında arkadaş ortamlarına kabul edilmek için ‘bir seferden bir şey olmaz’ düşüncesiyle başlayan kişi madde bağımlısına dönüşmektedir. Kimlik karmaşasında, aileden uzak kalmak isteyen ergen, arkadaş gruplarına ait olmak için madde kullanabilecek duruma gelmektedir. Yalnızlık, dışlanmışlık, depresyon ya da sadece zevk için de madde kullanmaya başlanabilir. Anlaşılmadığını hisseden, uzun süre mutsuz durumda kalmış, hayatta istediklerine ulaşmış ama umduğunu bulamamış bireyler çeşitli maddelerde mutluluğu, zevki aramaktadırlar. Maddenin verdiği geçici mutluluğu tekrar tekrar isteyen birey madde kull anımını bağımlılığa dönüştürmektedir.

Madde Kullanımının Biyolojik ve Psikolojik Açıdan Zararları Nelerdir?

Uyuşturucu adı verilen maddeler merkezi sinir sisteminin farklı bölümlerine etki eder ve zarar verir. Hem fiziksel hem de psikolojik olarak bireye zarar verir. Kişi normal davranışlardan uzaklaşır. Bulantı, kusma, iç organların iflası gibi fiziksel zararlara yol açar. Bağımlılık bireyi yalnızlaştırır, toplum ile uyumunu azaltır. Ailesinden, çevresinden uzaklaşan birey yalnızlaştıkça maddeye olan bağlılığını arttırır. Bu döngüde birey bunalıma sürüklenir. Uyuşturucu maddeler merkezi sinir sistemine zarar verdiğinden dikkat dağınıklığı, bilinç karmaşası, bilinç bulanıklığı, düşünme etkinliğinin azalması ve kasların yumuşaması etkileri oluşur (Boztaş,2010). LSD gibi güçlü uyaranların bağımlılığı sonucunda kişi gördüğü hayalleri gerçek sanarak onlara yaklaşmak isterken pencereden atlama, intihar etme gibi davranışlarda bulunabilir. Madde bağımlılığı bireye verdiği her türlü zarar ile onu ölüme sürükler. Maddenin fazla kullanımı bağımlılığa dönüşür.

Bağımlılık yapan maddeler genel olarak üçe ayrılır;

**Merkezi Sinir Sistemini Yavaşlatan Maddeler (Depresanlar)

Afyon; birkaç kullanımda mutlaka bağımlılık yapar, keyif hali kısa sürelidir, kalp yavaşlaması mide bulantısı, renk solması,baş dönmesi beraberinde gelir. Yüksek dozda kullanımda kişi komaya girer.

Morfin; ilk kullanıldığı keyif halinden sonra ruhsal ve fiziksel sorunlar daha da büyüyerek ortaya çıkar. Kalp çarpıntısı, yorgunluk, soğuk terleme belirtileri görülür.

Eroin; ağız kuruluğu, dalgın hal, kesik nefes belirtileri görülür. Kısa süreli keyif halinden sonra büyük bir çöküntü yaşayan bağımlı eroini damardan alana kadar uyuşukluk, keyif halinden uzak kalacak ve damardan her seferinde daha yüksek dozlarla tatmin olana kadar durmayacağından zehirlenme ve ani ölüm ile sonuçlanır.

Kodein

Sentetik Uyuşturucular; tıbbi amaçlar için üretilmişlerdir. Barbitürat, Trankilizan, Sedatifler.

**Merkezi Sinir Sistemini Uyaranlar (Stimülanlar)

Kokain; diğer maddelerde birden kesim ölümü getirse de kokain birden kesildiğinde böyle bir durum olmaz.

Crack; kokainden daha ağır bir maddedir. Hayal görme, ağır sinir yapar ve organizma büyük bir tahribata uğrar.

Sentetik Uyaranlar; Amfetaminler, Captagon, Extacy

**Halisinojenler (Halisülasyon Gösterenler)

Esrar; kan basıncı yükselir, mesafe, zaman, sürat ölçüsü kaybolur. Ölüm korkusu görülür.

LSD; gerçek ve gerçekdışı algı kamaşası, hayal görme ve hayallere inanmak, onlarla yaşamak isteği görülür. Küçük dozları bile etki gösterir. Kişi intihar edebilir, hayallere göre yaşayabilir ve bu durum ağır psikolojik bir rahatsızlık gibi görünür. Kişide bir kere kullanım yıllarca sürecek bir hasar meydana getirebilir.

Meskalin; anlayış kabiliyeti kaybedilir, duyu organları işlevini yitirir.

Marihuana; hafıza kaybı, kadınlarda doğurganlıkta sorunlar, görme bozukluğu belirtileri görülür.

Ne Yapmalıyız?

Kişinin durumunu kabullenip onunla maddesiz haldeyken konuşmaya çalışılmalıdır. Suçlayıcı ifadelerden uzak durulmalıdır. Açık ve samimi olunmalıdır. Korkularınızdan bahsetmekten sakının, bağımlı kişiler korkulardan kaçmak için maddeye başvururlar. Empati kurun. Önyargılarınızdan kurtulun. Uzman yardımı alması konusunda ısrarcı olun. Her süreçte bağımlı kişinin yanında olun, ona destek olun. Bıraktım bir daha başlamam ile bir kereden bir şey olmaz arasındaki döngüyü kırmasına yardımcı olun (Evren,2003).

Kaynakça:

Balseven, A. ve arkadaşları.(2002).Madde kullanımı, bağımlılıktan korunma ve medya.24 Mart 2017, http://www.ttb.org.tr/sted/sted0302/madde.pdf

Boztaş, H. ve Arısoy, H.(2010).Uçucu madde bağımlılığı ve tıbbi sonuçları.24 Mart 2017, http://dergipark.ulakbim.gov.tr/pskguncel/article/view/5000076386/5000070443

Evren, C. ve Ögel, K.(2003). Alkol/madde bağımlılarında dissosiyatif belirtiler ve çocukluk çağı travması, depresyon, anksiyete ve alkol/madde kullanımı ile ilişkisi.24 Mart 2017, http://www.ogelk.net/dosyadepo/disosiyatif.pdf

Ayşe İrem DOĞRUL

Yıldız Teknik Üniversitesi - Psikolojik Danışmanlık ve Rehberlik/2. Sınıf


İlgili Galeriler
Yorum Ekle
İsim
Yorumunuz onaylanmak üzere yöneticiye iletilmiştir.×
Dikkat! Suç teşkil edecek, yasadışı, tehditkar, rahatsız edici, hakaret ve küfür içeren, aşağılayıcı, küçük düşürücü, kaba, müstehcen, ahlaka aykırı, kişilik haklarına zarar verici ya da benzeri niteliklerde içeriklerden doğan her türlü mali, hukuki, cezai, idari sorumluluk içeriği gönderen Üye/Üyeler’e aittir.