Anne Baba Tutumları Nelerdir ?

Anne Baba Tutumları

Anne Baba Tutumları Nelerdir ?
22 Ağustos 2017 Salı 21:12

Anne Baba Tutumları

Bir bireyin var olduğu andan beri şekillenip şu an olduğu kişiye dönüşmesinde doğuştan getirdiği özelliklerin önemi yadsınamaz fakat bireyin içinde yetiştiği ailenin de karakteri üzerinde azımsanamayacak kadar çok etkisi vardır. Aile faktörü bireyin kendilik algısından, ilgilerine, kurduğu ve kuracağı ilişki tiplerine kadar pek çok alanda etkilidir (Kutlu,2014). Bu etkiyi aile tutumları ile çocuğa aktarır. Buna anne-baba tutumları denir.

Tutum nesneler ve düşünceler ile ilgili olan bireye veya topluma özgü birtakım değerlendirmelerdir. Tutumlar duygusal, bilişsel ve davranışsal olarak üç boyuta sahiptir (Aronson, Wilson, Akert,2010).

Anne-baba tutumları ise ailenin çocuk yetiştirirken gösterdiği değerler, yargılar, izlenim ve davranışlardır. Kulaksızoğlu (2004) anne baba tutumlarını dört alt başlığa ayırmaktadır:

  1. Aşırı baskıcı (otoriter) aile tutumu
  2. Aşırı koruyucu aile tutumu
  3. Demokratik aile tutumu
  4. İzin verici aile tutumu (Akt: Biçkur,2015).

Yavuzer (1994) ise Kulaksızoğlu’nun sınıflandırmasına iki başlık daha ekler; tutarsız ve ilgisiz anne baba tutumu (Akt: Mutallimova,2014).

Aşırı baskıcı anne baba tutumu:

Aile için çocuk sonsuz itaat etmesi gereken bir varlıktır. Çünkü aile çocuğuna yaşamsal kaynakları tanır bu nedenle çocuk sürekli minnet duymalıdır. Eğer çocuk istenmeyen bir davranışta bulunuyorsa aile bunun çözümünü şiddette bulur ve bu ailede yetişen çocuklar şiddet göstermekte çekinmezler. Ayrıca doygularını bastırırlar ve iletişimleri tek yönlüdür.

Bu çocuklar otoriteye boyun eğen, otorite olmadığında sapkın davranış gösterme potansiyeline sahip çocuklar olurlar (Kulaksızoğlu,1997).

Aşırı koruyucu anne baba tutumu:

Bu tutumda anne baba çocuğa bebek gibi davranır ve bağımlı bir kişilik geliştirmesine neden olur. Çocuktan mükemmellik beklerler ve kuralları ile çocuğu sıkıştırırlar. Aile fazla kontrolcüdür bu nedenle çocuğunun yapması gereken tüm sorumluluğu üstüne alır (Mutallimova,2014).

Çocuk ileride tanışacağı insanlardan da aynı korumayı beklemekte bu nedenle de sağlıklı ilişkiler kuramamaktadır. Bu da ilerde sorumsuz ve kendine yetemeyen bir bireyin ortaya çıkmasına neden olur.

Aşırı baskıcı anne baba tutumu:

Çocuğun gelişiminin en sağlıklı gerçekleşeceği aile tutumudur. Çocuk aileden karşılıksız bir sevgi görür (Sezer,2010). Çocuğun denetimini, ihtiyaçlarının karşılanmasını, sorumluluk duygularını dengeli bir biçimde ayarlarlar bu nedenle bağımlı bir kişilik ya da saldırgan bir birey ortaya çıkmaz. Bireyin kendini gerçekleştirmesi için zemin hazırlarlar. Bu tutumdaki birey özgüvenli, mutlu ve sağlıklı bir yaşam sürer.

İzin verici (Aşırı hoşgörülü) anne baba tutumu:

Bu tutum otoriter tutumun zıttı sayılır. Burada anne baba çocuğa itaat eder. Çocuk her ortamda hâkimiyet kurmak ister ve anne babayı kullanır. Çocuğun bir sınırı oktur doğal olarak bir sorumluluk duygusu da gelişmez. Çocuklar saygıyı hükmetmek zannederek büyürler ve bencil bireyler olurlar (Mutallimova,2014).

İlgisiz anne baba tutumu:

Anne baba kendi dünyalarında yaşamakta ve çocuğun tüm hareketlerine göz yummaktadırlar. Çocuğun sınırsız imkân ve hakkı vardır (Mutallimova,2014). Sınırlarını bilmez ve tüm hayatın boyunca bu tip bir ilgi bekler. Bu nedenle sağlıklı ilişkiler kuramaz.

Tutarsız anne baba tutumu:

Bu tutumda anne baba arasında farklı kurallar koyma vardır. Bir gün kızdıklarına başka gün kızmazlar. Çocuk nasıl bir davranış sergileyeceğini bilemediğinden sürekli bir karmaşa yaşar (Mutallimova,2014).

Anne baba tutumlarının çocuklar üzerinde farklı etkileri vardır. Bu etkiler olumlu veya olumsuz olabilir. Tutumlar kültüre göre de şekillenmektedir. Ailenin hangi tutumu sergileyeceğine ve sonuçlarının ne olacağına karar vermesi sağlıklı bir birey yetiştirmek için gereklidir.

Kaynakça:

Biçkur, B. (2015). Üniversite sınavına girecek öğrencilerin sınav kaygıları, benlik saygısı ve anne-baba tutumu arasındaki ilişkinin incelenmesi, Yüksek Lisans Tezi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Üsküdar Üniversitesi: İstanbul.

Mutallimova, S. (2014). Lise öğrencilerinde depresyon düzeyi ve anne baba tutumu arasındaki ilişkinin incelenmesi, Yüksek Lisans Tezi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul Arel Üniversitesi: İstanbul.

Kutlu, H. (2014). Okul öncesi kurumuna devam eden 5 yaş grubu çocukların saldırgan eğilimleri üzerinde ebeveyn tutumunun etkisinin psikanalitik kuram çerçevesinde incelenmesi, Yüksek Lisans Tezi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Maltepe Üniversitesi: İstanbul.

Sezer, Ö. (2010). Ergenlerin kendilik algılarının anne-baba tutumları ve bazı faktörlerle ilişkisi, Eğitim Fakültesi Dergisi, Yüzüncü Yıl Üniversitesi, Cilt:VI1, Sayı:I, 1-19 (http://efdergi.yyu.edu.tr)

Kulaksızoğlu, A. (1997). Ergenlik psikolojisi, İstanbul: Remzi.

Aronson, E, Wilson, T, Akert, R. (2010). Sosyal psikoloji, İstanbul: Kaknüs.

Elif İrem Erdemir


İlgili Galeriler
Yorum Ekle
İsim
Yorumunuz onaylanmak üzere yöneticiye iletilmiştir.×
Dikkat! Suç teşkil edecek, yasadışı, tehditkar, rahatsız edici, hakaret ve küfür içeren, aşağılayıcı, küçük düşürücü, kaba, müstehcen, ahlaka aykırı, kişilik haklarına zarar verici ya da benzeri niteliklerde içeriklerden doğan her türlü mali, hukuki, cezai, idari sorumluluk içeriği gönderen Üye/Üyeler’e aittir.
Avatar
Seçil Nevin Derelioğlu - 12 ay önce
2. Aşırı baskıcı anne baba tutumu demokratik anne baba tutumu olarak değiştirilmesi gerek içerik başlıkla örtüşmüyor başta bilgi haritasında doğru belirtilmiş.